Özlem GÖZÜN KAHRAMAN, Melisa AKKÖSE KAYA
Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2026;10(3):363-380
Amaç: Bu çalışmada, 4-6 yaş arası çocukların empati becerileri ile annelerin stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte, çocukların empati becerileri ve annelerin ebeveyn stres düzeylerinin demografik değişkenler ile ebeveyn-çocuk oyun deneyimlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Ebeveyn stresi, ebeveynlerin çocuk yetiştirme sürecinde karşılaştıkları zorluklardan kaynaklanan hem kendileri hem de çocukları üzerinde duygusal ve davranışsal etkiler yaratabilen bir durumdur. Empati ise, bireyin bir başkasının duygularını anlama, paylaşma ve buna uygun tepkiler geliştirme becerisidir. Erken çocukluk döneminde empati, sosyal ve duygusal gelişimin temel yapı taşlarından biri olup, bireyin prososyal davranışları ve sağlıklı ilişkiler geliştirmesi açısından önemlidir. Yöntem: Araştırmada nicel yöntemler kullanılmış ve ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Çalışmanın örneklemini, İstanbul ilinde kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 131 anne oluşturmuştur. Veriler, "Anne-Baba Stres Ölçeği", "Çocuklar için Empati Bölümü Ölçeği" ve Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmış, analizlerde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde, değişkenler arasındaki ilişki ve farklılıkları belirlemek için korelasyon ve non-parametrik testler kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmanın sonucunda çocuğun empati becerileri ile ebeveyn stres düzeyi arasında negatif bir ilişki olduğu, ebeveynlerin stres düzeyi puanları arttıkça çocukların bilişsel, davranışsal ve duygusal empati puanlarının düştüğü belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca demografik değişkenlerin empati ve stres düzeyleri üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Kız çocuklarının empati puanlarının erkek çocuklara göre daha yüksek olduğu; son çocukların empati becerilerinin diğer gruplara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ebeveynlerin oyun algısı, empati gelişiminde belirleyici bir faktör olarak öne çıkmış; oyun zamanını "eğlenceli" olarak değerlendiren ebeveynlerin çocuklarının empati düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışma, ebeveyn stresinin çocukların sosyal-duygusal gelişimindeki kritik rolünü vurgulamakta ve ebeveyn stresini azaltmaya yönelik stratejilerin önemini ortaya koymaktadır.
