Ata BAYTAROĞLU, Suzan DOĞRUYA
MN Oftalmoloji Dergisi - 2026;33(2):113-119
Amaç: Türkiye'de 65 yaş ve üzeri sürücüler için zorunlu ehliyet yenileme kriterlerinin, sürüş güvenliği için kritik görsel fonksiyonlar olan kontrast duyarlılık (KD) ve stereopsisi sistematik olarak göz ardı etmesini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Mevcut mevzuatın sadece yüksek kontrastlı görme keskinliğine odaklanmasının yarattığı potansiyel halk sağlığı riskini ve yasal boşluğu vurgulamayı hedefler. Gereç ve Yöntem: Geriye dönük bu çalışmaya 2022-2025 yılları arasında 2. grup sürücü onayı alan 65 yaş ve üzeri 75 olgu (Grup 1) ve 60 yaş altı 75 olgu (Grup 2) dahil edilmiştir. Tüm olgulara kapsamlı oftalmolojik muayenelere ek olarak, yakın stereopsis (Frisby testi) ve KD (FrACT10) ölçümleri yapılmıştır. Azalmış KD için risk faktörlerini belirlemede ise eşik regresyon modeli kullanılmıştır. Bulgular: İki grup arasında standart en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK) ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Ancak, Grup 1'in ortalama binoküler KD (1.78+/-0.09 logCS), Grup 2'ye (1.89+/-0.07 logCS) göre anlamlı derecede daha düşüktü (p<0.01). Benzer şekilde, Grup 1'in yakın stereopsis değerleri (ortanca 75 sn/ark), Grup 2'ye (55 sn/ark) kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük saptandı (p<0.05). Eşik regresyon analizi, azalmış KD için drusen/RPE alterasyonları varlığı (OR=1.9) ve artmış katarakt derecesini (OR=1.40) anlamlı risk faktörleri olarak belirlemiştir. Sonuç: Çalışmamız, yasal olarak araç kullanmaya uygun görülen 65 yaş ve üzeri sürücülerin önemli bir bölümünün, sürücü kusurlu kaza riskiyle ilişkili olan KD ve derinlik algısında belirgin düşüşler yaşadığını göstermektedir. Sadece yüksek kontrastlı görme keskinliğini (GK) temel alan mevcut mevzuat, özellikle gece sürüşlerinde önem arzeden KD ve derinlik hissi kaybına bağlı riskleri göz ardı etmektedir. Sürücü sağlığı tarama protokollerinin, fonksiyonel görmeyi yansıtan güncel kanıtlar ışığında yeniden yapılandırılması gerekmektedir.
