AYFER BEYAZ COŞKUN, ŞEYMA NUR DEMİREL
Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi - 2025;6(2):162-178
Sosyal medya bağımlılığı belirtilerinin fiziksel ve duygusal tepkiler, psikolojik ve kişilerarası sorunlar şeklinde ortaya çıkabileceği belirtilmektedir. Bu çalışma 9-18 yaş adolesanlarda dijital bağımlılığın uyku, kronotip, sağlıklı yeme özyeterliliği ve fiziksel aktivite öz yeterliliği üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma Elazığ/Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda okuyan 9-18 yaş aralığında 1895 adolesan birey ile yürütülmüştür. Uygulanan anket formu demografik veriler ve kronotip, fiziksel aktivite öz yeterlik, sağlıklı yeme öz-yeterlik, uyku bozukluğu ve dijital bağımlılık ölçeklerinden oluşmaktadır. Çalışmaya katılan adolesanların %5.2’sinin sabahçıl, %46.3’ünün ara tip ve %48.5’inin akşamcıl olduğu bulunmuştur. Dijital bağımlılığın fiziksel aktivite özyeterlik düzeyini (p<0.001) ve sağlıklı yeme özyeterlik düzeyini (p<0.001) etkilediği görülmüştür. Dijital bağımlılığın içe dönük faktörler alt boyutunun ise kronotip düzeyini anlamlı ve pozitif yönde etkilediği görülmektedir (p<0.01). Dijital bağımlılık ölçeği alt boyutlarının uyku başlatma ve sürdürme sorunları (p<0.001), uykuda solunum bozuklukları (p<0.001), uyanıklık reaksiyonları bozukluğu (p<0.001), uyku uyanıklık geçiş bozuklukları (p<0.001) ve aşırı uykululuk bozuklukları (p<0.001) üzerinde etkileri olduğu görülmüştür. Sonuç olarak dijital bağımlılığın artması, katılımcıların fiziksel aktiviteye ilişkin öz-yeterlik düzeyleri, sağlıklı yeme öz-yeterlik düzeyleri ve uyku bozuklukları üzerinde olumsuz bir etki göstermiştir.
