Ata Baytaroğlu, Şerife Nur Çiftci
Ege Tıp Bilimleri Dergisi - 2025;8(3):155-160
AMAÇ: Dokuz tanısal bakış pozisyonu fotoğraflarından elde edilen görüntüler üzerinden yapay zeka (YZ) tabanlı şaşılık ölçümlerinin, klinik muayene ile kaydedilen gerçek tanı ve kayma miktarları ile ne ölçüde uyumlu olduğunu incelemek.GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmaya yatay şaşılık tanısı ile izlenen 20 olgu dâhil edildi. Her hasta için yakın hedefe fiksasyon altında 9gaze uygulaması (See Vision LLC, Virginia, ABD) ile çekilmiş 9 bakış pozisyonu fotoğrafları ve klinik muayenede kaydedilmiş yatay/vertikal deviasyon değerleri kullanıldı. Klinik kayıtlardan horizontal ve vertikal kayma miktarı, inkomitans durumu, patern varlığı ve şaşılık tipi verileri incelendi. Aynı fotoğraflar ChatGPT-5.0-Plus'a yüklenerek YZ algoritmasının ürettiği tanı, inkomitans, patern ve kayma miktarları kaydedildi. BULGULAR: Çalışmaya alınan 20 olgunun yaş ortalaması 21,0+/-20,9 (1-65) yıl idi; 10'u (%50) kadın, 10'u (%50) erkekti. Gerçek tanıya göre 11 (%55) ezotropya, 9 (%45) ekzotropya mevcuttu. YZ'nin klinik tanı sınıflamasında doğru sınıflanan olgu sayısı 19/20 (%95) idi; Cohen kappa = 0,90 ile mükemmel düzeyde uyum saptandı. Ezotropya için duyarlılık %90,9, özgüllük %100, toplam doğruluk %95 bulundu. Komitans açısından klinik ve YZ analizleri %75 uyum gösterdi (Kappa=0.38). Patern kayma tespit gücünde YZ algoritmasının yetersiz kaldığı izlendi (%80 uyum, Kappa=-0.05). Horizontal ve vertikal kayma analizinde güçlü korelasyon (r=0.87, p<0.001 ve r=0.77, p<0.001) izlendi. Yaş ve cinsiyet ile mutlak hata büyüklüğü arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (tümü için p>0.05).SONUÇ: Dokuz tanısal bakış pozisyonu fotoğraflarından elde edilen YZ tabanlı analiz, şaşılık tipi ve kayma miktarlarının tahmini açısından klinik ölçümlerle yüksek düzeyde uyum göstermektedir. Bununla birlikte, inkomitans ve A/V-pattern gibi daha ince tanısal özelliklerde uyum belirgin olarak daha düşüktür. Sonuçlar, uygun eğitilmiş YZ sistemlerinin şaşılık pratiğinde tanısal destek aracı olarak kullanılabileceğini, ancak klinik muayenenin yerini alamayacağını göstermektedir.
