Büşra İNAÇ YILMAZ, Duygu GÖZEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi - 2025;10(3):508-515
Amaç: Bu sistematik derlemenin amacı, COVID-19 salgını süresince fiziksel çocuk istismarı vakalarının sıklığı, risk faktörleri, istismar türlerinin yanı sıra hemşirelerin erken tespit, önleme ve müdahale rollerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Derleme, PRISMA yönergelerine uygun olarak yürütülmüştür. 1 Nisan - 31 Aralık 2021 tarihleri arasında PubMed, CINAHL, Cochrane, ClinicalKey/Elsevier, ScienceDirect ve Ulakbim veri tabanlarında, "COVID-19, abuse, physical abuse, child, child abuse" ve bu terimlerin Türkçe karşılıkları kullanılarak taramalar yapılmıştır. 2020-2021 yıllarıyla sınırlı tutulan arama; tanımlayıcı, kesitsel, retrospektif ve prevalans çalışmalarına odaklanmıştır. Başlangıçta belirlenen 1817 çalışmadan, tekrarlar ve uygunluk kriterlerine göre eleme yapıldıktan sonra 10 çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Bulgular: Çalışmalar, pandemi sürecinde sosyal izolasyon, ekonomik zorluklar, iş kayıpları, ebeveynlerdeki psikolojik sorunlar ve artan stresin fiziksel çocuk istismarı riskini artırdığını göstermektedir. Vurma, sarsma, itme, tokat atma ve boğma gibi davranışlarda anlamlı artış gözlemlenmiştir. Vakaların bildirilme oranları ülkelere göre farklılık göstermiş; bazı ülkelerde artış yaşanırken, bazılarında ise pandemi koşulları nedeniyle azalma olmuştur. Sonuç: Fiziksel çocuk istismarı vakaları pandemi sırasında artmıştır, ancak okulların kapanması ve sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olması nedeniyle bildirimler azalmıştır. Sağlık kuruluşlarında hemşirelerin fiziksel çocuk istismarı tarama ve müdahale protokollerini güçlendirmeleri; vaka tespiti, erken yönlendirme ve koruyucu eğitim çalışmalarını sistematik hale getirmeleri, pandemi ve benzeri kriz dönemlerinde çocukların güvenliğini korumada kritik öneme sahiptir.
