Muhammed İkbal AKIN, Alisina BULUT, Muhammer ERGENÇ, Tevfik Kıvılcım UPRAK, Ömer GÜNAL, Şevket Cumhur YEĞEN
Ulusal Travma ve Acil Cerrahi Dergisi - 2026;32(3):259-269
AMAÇ: Abdominal ateşli silah yaralanmaları, travmaya bağlı morbidite ve mortalite oranlarında önemli bir paya sahiptir. Bilgisayarlı tomografi (BT), tanısal açıdan değerli bilgiler sağlayabilse de, definitif tedavinin gecikmesine neden olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, abdominal BT'nin cerrahi karar süreci ve zamanlama üzerindeki etkisini değerlendirmektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Ocak 2013 ile Ocak 2023 tarihleri arasında, üçüncü basamak bir üniversite hastanesinde abdominal ateşli silah yaralanması nedeniyle tedavi edilen hastalar retrospektif olarak analiz edildi. Toplanan veriler arasında demografik bilgiler, fizyolojik parametreler, travma skorları, BT bulguları, başvurudan BT ve cerrahiye kadar geçen süreler ile klinik sonuçlar yer aldı. Hastalar, başvuru anındaki hemodinamik durumları ve resüsitasyona verdikleri yanıta göre "stabil" ve "instabil" olarak sınıflandırılarak karşılaştırıldı. BULGULAR: Toplam 74 hastanın %94.5'i erkekti ve medyan yaş 32 idi. Hastaların 47'si (%63.5) hemodinamik olarak stabil, 27'si (%36.5) instabildi. Abdominal BT 67 hastaya (%90.5) uygulandı ve BT'ye kadar geçen medyan süre 28 dakika olarak saptandı. Stabil (28 dakika) ve instabil (30 dakika) hastalar arasında BT süresi açısından anlamlı fark yoktu (p=0.934). BT bulguları doğrultusunda 10 hastada (%13.5) cerrahi dışı tedavi uygulanabildi. İnstabil grup içinde, 11 yanıtsız hastanın 7'sinde BT çekilmiş olup, bunların 6'sı (%54.5) eksitus olmuştur. Cerrahi uygulanan hastalarda, operasyona kadar geçen ortalama süre instabil hastalarda anlamlı ölçüde daha kısaydı (60.4+/-36.7 dk vs. 93.2+/-76.6 dk; p=0.034). Perioperatif mortalite oranı %9.3 idi ve tüm ölümler resüsitasyona yanıt vermeyen instabil hastalarda görüldü. SONUÇ: Abdominal BT, resüsitasyona yanıt veren başlangıçta instabil hastalarda bile, kesin tedavide anlamlı bir gecikmeye yol açmadan cerrahi planlamaya yardımcı olabilir. BT bulguları, seçilmiş olgularda nonoperatif tedaviyi destekleyebilir ve cerrahi girişim gereken hastalarda hedefe yönelik cerrahi yaklaşımların planlanmasına yardımcı olabilir. Ancak bu bulgular dikkatle seçilmiş hastalara özgüdür ve dikkatli biçimde yorumlanmalıdır; çünkü bu çalışma, BT'nin seçilmemiş hemodinamik olarak instabil hastalarda güvenliğini ortaya koymamaktadır. BT cihazının resüsitasyon alanına yakın konumu hızlı görüntülemeyi kolaylaştırmış olup, bulgular BT'nin uzak konumlandığı kurumlara genellenemeyebilir.
