Resul ÇİNPOLAT, Şeyhmus KAYA, Vehbi ÖZAYDIN, Banu Karakuş YILMAZ
Anatolian Journal of Emergency Medicine - 2026;9(2):58-64
Amaç: İntramusküler enjeksiyonlar acil serviste günlük pratikte sıkça uygulanan işlemlerdir. Bu uygulamalar genellikle düşük riskli olarak değerlendirilmekle birlikte, aydınlatılmış onamın nasıl alınması gerektiğine ilişkin saha uygulamalarında farklılıklar görülmektedir. Son kanuni düzenlemeyle birlikte aydınlatılmış onamın elektronik ortamda alınabileceği yasaya eklenmiş, bununla birlikte bu onamın nasıl alınacağına dair henüz bir düzenleme yapılmamıştır. Bu çalışmada, acil servis hekimlerinin intramusküler enjeksiyon uygulamalarında aydınlatılmış onama yönelik mevcut uygulamaları, hekimlerin yaşadıkları güçlükleri ve elektronik aydınlatılmış onama ilişkin görüşleri incelenmiştir. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel bir anket çalışması olarak planlanmıştır. Türkiye genelinde acil servislerde görev yapan hekimlere, araştırma ekibi tarafından hazırlanan 16 soruluk çevrim içi bir anket Türkiye Acil Tıp Derneği aracılığıyla iletilmiştir. Ankette katılımcıların mesleki özellikleri, intramusküler enjeksiyon uygulamalarında onamın alınma biçimi, yazılı onama ilişkin yaklaşımları, onamın ispatına yönelik farkındalıkları ve elektronik onam uygulamalarına ilişkin görüşleri sorulmuştur. Veriler 30.06.2025 ile 01.01.2026 tarihleri arasında toplanmıştır. Bulgular: Araştırma için hedeflenen minimum örneklem büyüklüğü 384 olarak belirlenmiş olup, çalışmaya toplam 409 acil servis hekimi katılmıştır. Katılımcıların yaş medyanı 31 yıl (IQR 27-39), acil serviste çalışma süresi medyanı 4,5 yıl (IQR 1,4-12,0) olarak saptanmıştır. Katılımcıların %77,8'i intramusküler enjeksiyonda yazılı aydınlatılmış onamın alınması gerektiğini düşünmesine rağmen, katılımcılardan yazılı onam aldığını belirtenlerin oranı %32,5'tir. Yazılı onam alındığını ifade eden katılımcıların yalnızca %34,6'sı, bu onamlara ulaşması gerektiğinde kolaylıkla ulaşabildiğini belirtmiştir. Katılımcıların %73,1'i, intramusküler enjeksiyon uygulamasına ilişkin bir hukuki uyuşmazlıkta ispat yükümlülüğünün sağlık çalışanı ve/veya sağlık kuruluşuna ait olduğunu ifade etmiştir. Yazılı onam alma sürecinde en sık bildirilen güçlükler hasta sayısının fazla olması ve yeterli sürenin bulunmaması olarak öne çıkmaktadır. Elektronik ortamda alınacak aydınlatılmış onamın daha pratik olacağını düşünen katılımcıların oranı %77,5'tir. Elektronik onam yöntemleri arasında en sık tercih edilen yöntem muayene odasına kurulacak dokunmatik monitör üzerinden elektronik kalemle imza alınmasıdır. Sonuç: Bu çalışma acil servislerde intramusküler enjeksiyon uygulamalarında hastalardan yazılı aydınlatılmış onamın alınmasının uygulamada sınırlı kaldığını ve belgelenebilirlik açısından zorluklarla karşılaşıldığını göstermektedir. Elektronik aydınlatılmış onam, acil servislerin yoğunluğu ve zaman baskısı dikkate alındığında, uygun şekilde yapılandırılması halinde acil servis hekimleri tarafından pratik uygulamayı kolaylaştırabileceği düşünülmektedir. Ayrıca elektronik ortamda alınan aydınlatılmış onam hukuki güvenliği artırabilecek bir seçenek olarak da değerlendirilebilir.
