Kartal DENİZ, Hicran BEKTAŞ
Perspectives in Palliative & Home Care - 2026;5(1):174-185
Giriş /Amaç: İlaç uyumu ve öz -etkililik, kronik obstrüktif akciğer hastalığının etkili yönetiminde temel belirleyicilerdir. Acil servise başvuran hastalarda bu iki değişkenin birlikte değerlendirilmesine ilişkin kanıtlar sınırlıdır. Bu çalışma, acil servise başvuran kronik obstrüktif akciğer hastalarında ilaç uyumu ve öz -etkililik düzeylerini değerlendirmeyi, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve ilaç uyumu ile ilişkili faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya, Ocak -Ekim 2020 tarihleri arasında Türkiye'de üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinin erişkin acil servisine başvuran 235 kronik obstrüktif akciğer hastası dahil edilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Medication Adherence Report Scale ve COPD Self -Efficacy Scale kullanılarak yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. Normal dağılım Shapiro- Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Uygun non-parametrik testler, Spearman korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizi, bağımlı değişken olarak ilaç uyumunu modellemek üzere uygulanmıştır (p<0.05). Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 69.4+/-11.24 olup %69.4'ü erkektir. Ortalama ilaç uyum puanı 22.9+/-3.10, ortalama öz -etkililik toplam puanı ise 1.7+/-0.54 (1 -5 arası ölçek ortalaması) olarak bulunmuştur. İlaç uyumu ile öz - etkililik arasında istatistiksel olarak anlamlı, zayıf düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0.245; p<0.001). Çok değişkenli regresyon analizinde çalışma durumu (çalışıyor olmak) ilaç uyumunu olumsuz etkilerken, eş veya çocuklarla birlikte yaşamak ve daha yüksek öz -etkililik ilaç uyumunu olumlu yönde etkilemiştir. Sonuç: Acil servise başvuran KOAH hastalarında ilaç uyumu genel olarak iyi, öz - etkililik ise düşüktür. İlaç uyumu ve öz -etkililiğin rutin hemşirelik değerlendirmelerinde birlikte ele alınması ve bireyselleştirilmiş eğitim ile desteklenmesi, hastalık yönetimini güçlendirebilir.
