Talat YILDIZ, Mahmut TAŞ
Dicle Tıp Dergisi - 2026;53(2):531-540
Giriş: Travmalar, ekstremitelerde kırık ve çıkıklara sebebiyet vererek ömür boyu kalabilen anatomik ve fonksiyonel kayıplara yol açabilmektedir. Bu kayıplar; yaş, cinsiyet, çıkık- kırığın özellikleri, sayısı, eşlik eden diğer sistemlere ait travmalar ve tedavi şekline göre değişmektedir. Çocukluk çağında ciddi ve potansiyel ölümcül multipl travmalar nadir görülmektedir. Ancak birçok çocuk minör travmaya maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı 18 yaş altı çocuklarda üst ekstremite travmalarını, oluş mekanizmalarını, tedavi türünü ve yaş aralıklarını incelemektir. Yöntemler: Çalışma tanımlayıcı niteliktedir. Çalışma evrenini Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine başvuran 18 yaş altı üst ekstremite travması tanılı çocuklar oluşturmaktadır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanında, bağımsız örneklem T -testi ve Tek yönlü varyans analizleri ANOVA kullanılmıştır. Bulgular: İncelenen 2695 vakanın %69,4'ü erkek olup, yaş ortalaması 13,18+/- 3,78'dir. Vakların %84'ünde (2252 kişi) yumuşak doku travması mevcuttur, geriye kalan hastaların tamamında üst ekstremite bölgesinde en az bir kırık ya da çıkık tanısı konulmuştur. En fazla üst ekstremite travması el bölgesinde görülmüştür. Tespit edilen 443 kırık ve çıkık tanılı hastada en çok tespit edilen patoloji radius distal uç kırığıdır. Kırık vakalarının bölgelere göre Q -Dash skoru incelendiğinde kol ve omuz bölgesi kırıkları diğer üst ekstremite bölgelerine göre daha yüksek düzeydeydi(p<0,05). Sonuç: Pediatrik üst ekstremite travmaları en sık erkek ve adölesan yaş grubunda görülmekte olup başlıca neden basit düşmelerdir. Yaralanmaların büyük kısmı yumuşak doku travması şeklinde olup en sık el ve el bileği etkilenmektedir. Kırık/çıkık olgularında en yaygın patoloji radius distal uç kırığıdır. Q -DASH değerlendirmesine göre fonksiyonel kayıp özellikle proksimal yaralanmalar ve ileri yaş grubunda daha belirgindir.
