Muhammed KORU, Emin UYSAL, Burak DEMİRCİ, Abuzer COŞKUN, Mücahit YALÇINKAYA
Bağcılar Tıp Bülteni - 2026;11(3):341-349
Amaç: Yüksek riskli yanık hastalarının erken dönemde belirlenmesi, klinik yönetimin optimize edilmesi ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Geleneksel prognostik modeller çoğunlukla yanık yüzdesi ve hasta yaşına dayanmaktadır; ancak acil servise başvuru sırasında elde edilen erken fizyolojik göstergeler ek prognostik bilgi sağlayabilir. Bu çalışmanın amacı, acil servise başvuran ve yanık ünitesine yatırılan erişkin yanık hastalarında şok indeksi (SI) türevleri ve yanık yüzdesinin hastane içi mortaliteyi öngörmedeki performansını değerlendirmektir. Yöntem: Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya acil serviste değerlendirildikten sonra üçüncü basamak bir merkezin yanık ünitesine yatırılan erişkin yanık hastaları dahil edildi. Demografik ve klinik veriler; yanık tipi, yanık derinliği, toplam yanık yüzey alanı (TBSA) ve hastane sonuçları elektronik tıbbi kayıtlardan elde edildi. SI, modifiye şok indeksi (MSI), yaş şok indeksi (ASI) ve yanık yaş şok indeksi (BASI), acil servise ilk başvuru sırasında kaydedilen vital bulgular kullanılarak hesaplandı. Bu parametrelerin hastane içi mortaliteyi öngörme performansını değerlendirmek amacıyla alıcı işletim karakteristiği (ROC) eğrisi analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmaya toplam 291 erişkin yanık hastası dahil edildi ve bunların 33'ü (%11,3) hastanede yaşamını kaybetti. Yaşamını kaybeden hastalar sağ kalanlara göre anlamlı derecede daha yaşlıydı ve TBSA değerleri daha yüksekti (p<0,001). İncelenen tüm hemodinamik indeksler non-survivor yaşamını kaybeden hasta grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0,001). ROC analizi sonucunda mortaliteyi öngörmede en yüksek performansı BASI gösterdi [eğri altında kalan alan (AUC): 0,984; %95 güven aralığı: 0,972-0,997]. Bunu sırasıyla TBSA (AUC: 0,939), MSI (AUC: 0,885), SI (AUC: 0,873) ve ASI (AUC: 0,849) izledi. Sonuç: Şok indeksi türevleri ve yanık yüzdesi, hastaneye yatırılan erişkin yanık hastalarında mortalite ile anlamlı olarak ilişkilidir. İncelenen parametreler arasında BASI en yüksek öngörü performansını göstermiş olup, acil servise başvuran yanık hastalarında erken mortalite risk değerlendirmesi için pratik bir yatak başı araç olabilir.
