Emir ÜNAL, Haldun AKOĞLU
Anatolian Journal of Emergency Medicine - 2026;9(1):52-57
Travmatik yaralanmalar küresel çapta majör bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam ederken, kontrolsüz hemoraji travma sonrası erken dönemde önlenebilir ölümlerin önde gelen nedenlerinden birini oluşturmayı sürdürmektedir. Bu naratif derleme, acil serviste (AS) travma yönetimi konusundaki kanıta dayalı güncel gelişmeleri özetlemektedir. Primer bakı algoritması "x-ABCDE" şeklinde revize edilmiş ve acil hemoraji kontrolü, havayolu değerlendirmesinin önüne alınmıştır. Agresif kristalloid resüsitasyonunun yerini; düşük titreli 0 (sıfır) Rh negatif tam kan (LTOWB) veya 1:1:1 oranlı dengeli kan komponent tedavisinin uygulandığı hasar kontrol resüsitasyonu (DCR) almıştır. Masif transfüzyon protokolünün (MTP) aktivasyonuna rehberlik etmesi amacıyla Kan Tüketimi Değerlendirmesi (ABC) skorunun kullanılması önerilmektedir. Pediyatrik popülasyonda sıvı limitleri artık vücut ağırlığına göre katı bir şekilde tanımlanmıştır. Glottik görüşün ciddi şekilde engellenmediği durumlarda, kritik durumdaki AS travma hastalarının çoğunda videolaringoskopi (VL) ilk denenecek varsayılan cihaz olarak kabul edilmelidir. Entübasyon sırasında gelişebilecek kardiyovasküler kollapsı önlemek için pre-entübasyon hemodinamik optimizasyon elzemdir. Travmatik beyin hasarı (TBH) ve spinal kord yaralanmalarında (SKY) permisif hipotansiyon kontrendike olup, hedef sistolik kan basıncı (SKB) >= 100- 110 mmHg olarak belirlenmelidir. İlk üç saat içerisinde uygulanan traneksamik asit (TXA), TBH ile ilişkili mortaliteyi azaltmaktadır. Üniversal servikal immobilizasyon yaklaşımı, yerini seçici spinal hareket kısıtlamasına (SMR) bırakmıştır. Yapılandırılmış iletişim araçları, Travma Odaklı Bakım (TIC) ile Sıfırıncı ve Dördüncül Bakılar (Zero and Quaternary Surveys) rutin travma pratiğine entegre edilmiştir. Tüm bu değişiklikler, travma bakımını volüm odaklı resüsitasyondan fizyoloji kılavuzluğunda yürütülen hasta merkezli yaklaşımlara dönüştürmektedir.
