FARUK TAŞKIN, ŞERİFE YORULMAZ
Lokman Hekim Dergisi - 2018;8(1):91-110
Amerikan Board, 1820 yılında ilk misyonerlerini Osmanlı topraklarına gönderdi i tarihten 1 yıl sonra sa lık çalı maları için tıp misyonerlerini bölgeye göndermeye ba lamı tır Tıp misyonerleri hem tıp hem de dini konularda e itilmi lerdi lk tıp misyonerleri, gezici hekimlik yapmaktaydı 1880lerden itibaren Amerikan Board, Antep, ardin, Talas, erzi on, an, Erzurum, ivas, Adana, onya, Diyarbakır ve stanbul gibi illerde hastane, tıp okulu, hem ire sını ı ve eczaneler açarak kurumsalla ma yoluna gitmi tir rne in, 18 2 yılında Antepte do an Dr esse arden, tıp e itimini Amerikada 18 8 yılında tamamladıktan sonra aynı yıl Adanaya gelerek tıbbi çalı malarını erzi ona geçinceye kadar devam ettirmi tir isyonerler tara ından sa lık çalı maları bir klinik etra ında hastane kuruluncaya kadar aralıklarla sürdürülmü tür Bu hastanelerden biri de Adana a kurulmu tur Adanada Ermeni olaylarının ya andı ı Ekim 1 0, Adana Amerikan astanesinin kurulu tarihi olarak tarihi belirtilmektedir um ahallesi, hastanenin kurulması için mek n olarak seçilmi ti Burada isyona ait olan bir bina, hastane amaçlı yapılmamı olsa da, odaları ko u lara ve hem ire odalarına dönü türülmü tür 1 0 olaylarının gölgesinde hastane, Adanada bütün etnisite ve inançtan insanlara açık oldu unu beyan etmi tir isyoner kaynaklarında, hastanenin açılı ının hükümet ve toplumun bütün kesimlerince de desteklendi i belirtilmektedir astanede görev yapan Dr yril aas, 1 11 ayıs ayında Adanaya gelmi ve 1 1 yılına kadar tıbbi çalı malarını sürdürmü tür 1 12 yılı raporunda hastanede, 1 Amerikalı ve 1 Ermeni doktor, Amerikalı ve Ermeni hem ire ile yardımcının görev yaptı ı belirtilmektedir aporda belirtildi ine göre hastanede yatarak tedavi olanların sayısı 0 dur Bu hastaların 2 1i Ermeni, 6sı Türk, si um, ü üryani ve 6sı di er etnisitelerden olu maktaydı astanede yata ın bulundu u belirtilmektedir astane içerisinde bir de em ire ını ı bulunmaktaydı isyon raporunda Dr aasın Adana valisinin aile doktoru oldu u ve bu konumundan dolayı gerekti inde koruma alabildi i i ade edilmektedir Adana misyon hastanesi 1 2 yılında ruhsatsız oldu u için kapatılmak istenmi ise de çalı malarını 1 yılına kadar sürdürmü tür Dr aas ise, Adanada sa lık çalı malarını bir klinik etra ında 1 1 yılına kadar devam ettirmi tir Bu ara tırmada, Amerikan Board a ba lı olarak Adanada kurulan hastane ele alınacaktır Amerikan Boardın 1 0 -1 yılları arasında Adanada kurmu oldu u Amerikan astanesinin aaliyetleri misyonerlik ve tıp tarihi açısından de erlendirilmektedir Çalı mada tarih ara tırma yöntemi kullanılmı tır Çalı manın hazırlanmasında Amerikan Boardın yıllık raporları, süreli yayınları, micro ilm ar ivi, hastane katalogları ve ara tırma eserler kullanılmı tır
