Fettah Zeki KESKİNER, Özlem AKPINAR, Derya KAYA, Ziyaettin ERDEM, Kenan KAYA
Adli Tıp Dergisi - 2026;40(2):158-172
Amaç: Bu çalışmada, Adli Tıp Kurumu Adana Grup Başkanlığında 2021-2025 yılları arasında gerçekleştirilen adli otopsilerde uyuşturucu/uyarıcı madde saptanan olgular ile bu maddelerin intoksikasyonuna bağlı ölümlerin demografik, toksikolojik ve adli özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif tanımlayıcı çalışmanın evrenini, 1 Ocak 2021-31 Aralık 2025 tarihleri arasında otopsisi gerçekleştirilen 4163 adli olgu oluşturdu. Postmortem toksikolojik incelemelerinde uyuşturucu/uyarıcı madde saptanan 637 olgu esas çalışma grubu olarak retrospektif olarak incelendi. Olgular yaş, cinsiyet, ölüm nedeni, ölüm orijini, olay yeri, saptanan madde türleri ve çoklu madde kullanımı açısından değerlendirildi. Uyuşturucu/uyarıcı madde intoksikasyonuna bağlı ölümler ayrıca analiz edildi. Terapötik kullanımları yanında kötüye kullanım potansiyeli bulunan pregabalin ve gabapentin bulguları ise klasik uyuşturucu/uyarıcı maddelerden ayrı olarak değerlendirildi. Bulgular: Uyuşturucu/uyarıcı madde, tüm otopsi olgularının %15,3'ünde (n=637) saptandı. Olguların %92'si erkek olup yaş ortalaması 33,5 yıl idi. En sık saptanan maddeler amfetamin/metamfetamin (%68,7), sentetik kannabinoidler (%29,5) ve eroin/morfin (%17,1) idi. Birden fazla uyuşturucu/uyarıcı madde olguların %36,4'ünde, intoksikasyon nedeniyle ölen olguların ise %64,4'ünde saptandı. Çalışma döneminde 177 olgunun (%27,8) ölüm nedeninin uyuşturucu/uyarıcı madde intoksikasyonu olduğu belirlendi; intoksikasyona bağlı ölümlerin tüm adli otopsiler içerisindeki oranı 2021'de %3,3 iken 2025'te %7,2'ye yükseldi. Beş yıllık toplam değerlendirmede amfetamin/metamfetamin en sık saptanan madde grubu olmakla birlikte, 2024 ve 2025 yıllarında sentetik kannabinoidlerin saptanma sıklığında artış gözlendi. Pregabalin ve/veya gabapentin, intoksikasyon olgularının %41,2'sinde saptandı. Sonuç: Uyuşturucu/uyarıcı madde saptanan adli otopsi olgularında genç erişkin ve erkek olguların belirgin ağırlığı, çoklu madde kullanımının yaygınlığı ve son yıllarda intoksikasyona bağlı ölümlerde gözlenen artış dikkat çekicidir. Sentetik kannabinoidlerin değişen saptanma örüntüsü ile pregabalin/gabapentinin intoksikasyon olgularındaki birlikteliği, klasik uyuşturucu/uyarıcı maddelerin yanı sıra kötüye kullanım potansiyeli bulunan ilaçları da kapsayan güncel postmortem toksikolojik izlemin önemini göstermektedir.
