Ferdağ ÖZARAS, Vefik ARICA
Pediatric Practice and Research - 2026;14(1):1862209-1862209
Adölesanlarda obezite dünya genelinde ve Türkiye'de artarken, düzenli fiziksel aktiviteye katılım özellikle ortaokul-lise döneminde belirgin biçimde azalmaktadır. Obeziteyi teşvik eden çevre koşullarında yalnızca bireysel motivasyona dayalı yaklaşımlar yetersiz kaldığından, sporun halk sağlığı hizmeti gibi yönetilmesi; yönetişim, eşitlik, güvenli spor (safeguarding) ve ölçülebilir çıktılarla yapılandırılması gereklidir. Bu anlatımsal derleme, adölesanlarda obeziteyi önlemede spor yönetimi bileşenlerine (planlama, organizasyon, finansman, insan gücü geliştirme ve izlem-değerlendirme) ilişkin kanıtları sentezlemektedir. Kanıtlar; en etkili stratejilerin çok bileşenli olduğunu göstermektedir: nitelikli beden eğitimi, sınıf içi aktif molalar ve aktif teneffüs, kapsayıcı okul sonrası spor, güvenli aktif ulaşım, okul-belediye-spor kulübü ortaklıkları ve dijital destekler; beslenme, uyku ve ekran süresi müdahaleleri ile entegre yürütülmelidir. Finlandiya 'Schools on the Move', Birleşik Krallık 'The Daily Mile', ABD 'CSPAP/Active Schools', Avustralya 'Sporting Schools' ve Kanada 'ParticipACTION' gibi modeller, okul kültürünü dönüştüren ve sistem düzeyinde yönetilen programların ölçeklenebilir olduğunu göstermektedir. Türkiye için uygulanabilir yol; okul merkezli, belediye destekli 'aktif okul' ekosisteminin kurulması, kız çocukları ve dezavantajlı gruplar için erişimin önceliklendirilmesi, standart güvenli spor politikaları, sürdürülebilir finansman ve okul temelli uygunluk/sağlık göstergeleri ile rutin izlem yapılmasıdır.
