Aynur BAŞARAN, Elif Dilara DURMAZ, Usame Ömer OSMANOĞLU, Ahmet YEŞİLDAĞ, İbrahim MERAL, Yurdagül Bahran MUSTU, Süleyman GÜL
Ege Tıp Bilimleri Dergisi - 2026;9(2):83-93
AMAÇ: Adölesan idiyopatik skolyozu (AIS) olan hastalar günlük aktivitelerinde bazı zorluklar yaşamaktadırlar. Bu aktivitelerin çoğu, eş zamanlı motor ve/veya bilişsel bileşenlerden oluşan çoklu görev yapmayı içerir. Bu çalışmanın amacı, AIS hastalarının yürüme performansını ve aynı anda iki görevi yerine getirme yeteneğini gerektiren çift görev etkisini (DTE) sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmak ve bunların omurga deformitesiyle ilişkisini incelemektir. GEREÇ ve YÖNTEM: Bu kesitsel vaka-kontrol çalışmasına 32 AIS hastası ve 34 sağlıklı kontrol dahil edildi. Fonksiyonel mobiliteyi değerlendirmek için Genişletilmiş Zamanlı Kalk ve Yürü (ETUG) Testi ve Tandem Yürüyüşü (TG) kullanıldı. Motor-motor ve bilişsel-motor çift görevli performansları kaydedilerek ilgili DTE'leri belirlendi. Skolyoz grubunun mevcut röntgen filmlerinden radyolojik parametreleri ölçüldü. Gövde rotasyon açısı skolyometre kullanılarak değerlendirildi. Spinal parametreler ile DTE'ler arasında korelasyon olup olmadığı analiz edildi. BULGULAR: AIS'li hastaların, sağlıklı kontrollere kıyasla, TG ile test edilen tek motor görevlerde daha yavaş oldukları, ancak ETUG ile böyle bir fark olmadığı bulundu (sırasıyla p=0,001, p=0,501). Hastaların hem bilişsel-motor hem de motor-motor DTE'lerinde artış görüldü (sırasıyla p<0,001, p=0,010). İncelenen spinal parametrelerden, lomber lordoz ölçümleri motor-motor DTE ile orta derecede korelasyon gösterirken (r=-0,48, p=0,005), gövde rotasyon açısı ve apikal vertebra translasyonu bilişsel-motor DTE ile zayıf korelasyon gösterdi (sırasıyla r=-0.35, p=0.05, r=-0,39, p=0,028). SONUÇ: Bu bulgular, AIS hastalarının sağlıklı yaşıtlarına kıyasla çift görevli becerilerinde bozulma olduğunu ve hem biyomekanik değişikliklerin hem de ikili görev sırasında artan kortikal katkının fonksiyonel mobiliteyi etkileyebileceğini düşündürmektedir. Bu nedenle, rehabilitasyon protokollerine çift görevli yürüyüş ve sensörimotor entegrasyon eğitiminin dahil edilmesinin faydalı olabileceğine inanıyoruz.
