Nurbanu DURNA, Birsen ALTAY
Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;9(3):14-26
Günümüzde internet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte bireyler sağlıkla ilgili bilgiye çevrim içi kaynaklar aracılığıyla daha kolay ulaşabilmektedir. Ancak sağlıkla ilgili bilgilerin aşırı ve kontrolsüz biçimde araştırılması, bireylerde yoğun sağlık kaygısına yol açabilmektedir. Bu durum literatürde "siberkondri" olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, internet kullanım oranı yüksek olan adölesanların siberkondri düzeyleri ile e-sağlık okuryazarlığı ve sağlık geliştirme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Çorum ilindeki bazı devlet liselerinde yürütülmüştür. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu, Adölesanlar için E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Adölesan Sağlığı Geliştirme Ölçeği kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Veri analizinde ortalama, standart sapma, sayı, yüzde, Kolmogorov-Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, ANOVA testi ve t-testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmada, adölesanların ortalama siberkondri puanı 25,98+/-6,80 (düşük düzey), ortalama e-sağlık okuryazarlığı puanı 25,76+/-6,33 (orta düzey) ve ortalama sağlığı geliştirme puanı 129,79+/-22,84 (orta düzey) olarak saptanmıştır. Adölesanların günlük internet kullanım süresi, internette sağlıkla ilgili araştırma yapma durumu ve siberkondri, e-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Adölesanların siberkondri düzeyi ile e-sağlık okuryazarlığı ve sağlık geliştirme davranışları arasında pozitif ancak zayıf düzeyde ilişki bulunmuştur (p<0,01). Sonuç olarak adölesanların siberkondri düzeyi arttıkça, e-sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranış düzeyleri de artmaktadır. Bu bağlamda, okul sağlığı hemşirelerinin çevrimiçi sağlık araştırmalarında farkındalık oluşturmaları, güvenilir bilgiye erişimi, e-sağlık okuryazarlığını ve sağlığı geliştirme davranışlarını artırmak için eğitimler düzenlemeleri ve araştırmaları desteklemeleri önerilmektedir.
