Cabir ATLI, Murat DOĞAN, Gülüşan ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
Sağlık Akademisyenleri Dergisi - 2026;13(2):405-413
Giriş ve Amaç: Depremzede yaşlı bireylerin yaşlanmaya bağlı işitme kaybı (presbiakuzi) nedeniyle karşılaştıkları sosyal dışlanma riskini incelemek; yaşam kalitelerini artırmaya yönelik farkındalık düzeylerini geliştirmek ve geronteknolojik yaklaşımların bu süreçlere etkisini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem : Araştırmanın örneklemini Hatay'da yaşayan, 65 yaş ve üzeri, presbiakuzi tanılı 12 depremzede yaşlı birey oluşturmaktadır. Betimleyici ve kesitsel nitel desende yürütülen çalışmada veriler, demografik form ve iki yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış; elde edilen nitel veriler, MAXQDA 24 programı kullanılarak betimsel içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde veriler kodlanmış; birbiriyle ilişkili kodlar anlamlı kategoriler altında birleştirilerek frekans (f) değerleri üzerinden sunulmuştur. Bulgular ve Sonuç : Araştırmaya katılan bireyler arasında üç erkek ve üç kadın katılımcının işitme cihazı kullandığı, diğer katılımcıların ise işitme cihazı kullanmadığı belirlenmiştir. İşitme cihazı kullanım deneyimlerine yönelik ifadeler incelendiğinde; katılımcıların benzer yoğunlukta hem başlangıç zorluklarına (f=35) hem de günlük kullanım alışkanlıklarına (f=30) değindikleri saptanmıştır. İşitme cihazı kullanımında karşılaşılan sorunlara ilişkin deneyimlerde, "bilgisayar ve teknik sorunlar" ifadesinin sık yer aldığı (f=40), psikolojik ve sosyal engeller ifadesine daha az değinildiği (f=19) belirlenmiştir. Dijital teknolojilere yönelik tutumlara ilişkin ifadelerde, dijital uyumun daha sık (f=20), "boyut ve yönler" temasının ise daha sınırlı (f=12) olduğu görülmüştür. İşitme cihazı satın alma ve tercih kriterlerine ilişkin tutumlar değerlendirildiğinde, satın alma kriterlerinin öne çıktığı (f=42), teknik özelliklerin ise daha az olduğu (f=22) tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma; yaşlılarda işitme cihazı farkındalığı yüksek olsa da kullanımın düşük kaldığını, buna bağlı gelişen işitme kaybının sosyal dışlanma, bilişsel yük ve zihinsel yorgunluğu artırarak yaşam kalitesini düşürdüğünü göstermektedir.
