Hüseyin Nezih ÖZDEMİR, Elvin HASANLI, Figen GÖKÇAY, Neşe ÇELEBİSOY
Forbes Tıp Dergisi - 2026;7(1):46-52
Amaç: Ağrılı oftalmopleji (AO), sıklıkla tanıyı zorlaştıran örtüşen özelliklerle başvuran, farklı etiyolojilere sahip klinik bir sendromdur. Uygun tetkik ve tedaviyi yönlendirmek için erken ayırım esastır. Bu çalışmada, AO'nun altta yatan etiyolojilerini ayırt eden klinik muayene bulgularının belirlenmesi ve klinik karar vermeye yardımcı olabilecek özelliklerin saptanması amaçlanmıştır. Yöntemler: Bu retrospektif gözlemsel çalışmaya, Ocak 2014 ile Ocak 2024 tarihleri arasında üçüncü basamak bir nöro-oftalmoloji merkezinde değerlendirilen AO'lu hastalar dahil edildi. Klinik, demografik ve laboratuvar verileri toplandı. Hastalar etiyolojiye göre tanı gruplarına ayrıldı. Kavernöz sinüs-orbital apeks (KS-OA) inflamatuvar sendromunu diğer nedenlerden ayırt eden klinik öngörücüleri belirlemek için karşılaştırmalı analizler ve ikili lojistik regresyon kullanıldı. Bulgular: Toplam 94 hasta dahil edildi. KS-OA (%28,7) ve karotis-kavernöz fistül (KKF) (%26,6) en sık görülen etiyolojilerdi. Pitozis KS-OA'da daha sıktı ve bağımsız bir öngörücü olarak belirlendi (p=0,031). Kemosiz ve görme kaybı KS-OA dışı etiyolojilerde daha yaygındı ve bu durumlarla bağımsız olarak ilişkiliydi (sırasıyla p=0,041 ve p=0,018). KKF olgularının %88'inde kemosiz gözlendi. Görme kaybı en sık enfeksiyöz etiyolojilerde, özellikle invaziv fungal sinüzitte görüldü. Fasiyal hipoestezi, KS-OA ile bir ilişki eğilimi gösterdi (p=0,073). Sonuç: Spesifik klinik bulgular, özellikle pitozis, kemosiz ve görme kaybı, AO'nun altta yatan etiyolojilerini ayırt etmeye yardımcı olabilir. Dikkatli bir klinik değerlendirme, özellikle ileri tetkiklere erişimin sınırlı olduğu durumlarda, tanısal karar verme süreci için değerli bir rehberlik sağlayabilir.
