Betül ÇAKMAK, Halime ABAY, Merve Nur ÖZ
Genel Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;8(2):280-293
Bu araştırma kronik hastalığı olan bireylerin aile bakım vericilerinin bakım verme sürecinde hazır oluşluk, toplumsal cinsiyet rolleri ve bakım tepkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kesitsel çalışma Ocak ve Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem en az bir kronik hastalığı olan hastalar (n=380) ve aile bakım vericilerinden (n=380) oluşmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Bakım Bağımlılığı Ölçeği (CDS), Cinsiyet Rolü Tutumları Ölçeği (GRAS), Bakım Vermeye Hazırlık Ölçeği (PCS) ve Bakım Veren Tepki Değerlendirme Ölçeği (CRAS) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri Mann -Whitney U testi, Kruskal -Wallis H, Spearman korelasyon analizi ve çoklu ikili lojistik regresyon kullanılarak analiz edilmiştir. Aile bakım vericilerin çoğu kadındır (%7 0.8). Kadın bakım vericilerin CRAS "sağlık sorunları" alt boyut puan ortalaması erkeklerden daha yüksektir (Z= -3.375; p<0.001). Daha fazla bakım bağımlılığı olan hastaların bakım vericilerinin PCS ve CRAS puan ortalamaları, daha az bakım bağımlılığı olan hastaların bakım vericilerinden düşüktür (p<0.05). Aile bakım vericilerinin PCS ve GRAS toplam puan ortalamaları ile CRAS "finansal sorunlar", "aile desteğinin eksikliği" ve "sağlık sorunları" alt boyut puan ortalamaları arasında zayıf düzeyde negatif korelasyon belirlenmiştir (p<0.05). Çoklu ikili lojistik regresyon analizinde CRAS "sağlık sorunları" alt boyut puan ortalamasındaki her bir puanlık artışın bakım bağımlılığı olasılığının %30.7 daha yüksek olmasıyla anlamlı şekilde ilişkili olduğu belirlenmiştir (OR=1.307, %95GA=1.141 -1.543). Sonuç: Bulgularımız, bakım bağımlılığı yüksek olan hastalara bakım veren aile bakım vericilerinin sağlığının, mali yönetiminin, aile destek sistemlerinin ve kişisel programlarının olumsuz yönde etkilendiğini göstermektedir. Hastaların bakım bağımlılığı düzeylerine göre aile bakım vericileri desteklenmeli ve cinsiyet rollerine karşı olumlu tutumların geliştirilmesine yönelik girişimler planlanmalıdır.
