Murat Dümenli, Sibel Tunç Karaman, Okcan Basata
Family Practice and Palliative Care - 2025;10(3):91-97
Giriş : İnmemiş testis (İT), skrotumda bir veya her iki testisin bulunmaması ile karakterize olup bebeklerde en sık görülen genitoüriner sistem anomalisidir. Bu çalışmanın amacı; aile hekimliği (AH) asistanlarının 0-12 ay arası bebeklerde İT ve testis muayenesi (TM) hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. Yöntem : Bu çalışma kesitsel desende tasarlandı. İstanbul ilinde bulunan çeşitli hastanelerin Aile Hekimliği Klinikleri'nde uzmanlık eğitimi almaya devam eden AH asistanlarından 13 Nisan-15 Haziran 2023 tarihleri arasında online olarak ulaşılabilen ve çalışmaya katılmayı kabul eden 243 kişi dahil edildi. Katılımcılara Tanıtıcı Bilgi Formu, İnmemiş Testis Bilgi Anketi (İTBA) ve Bebeklerde Testis Muayenesi Konusunda Tutum ve Davranış Anketi (TMTDA) olmak üzere 3 bölümden oluşan bir online veri toplama formu iletildi. İTBA'den alınan puanların 25., 50. ve 75. persentil değerlerine göre katılımcıların bilgi düzeyleri "düşük", "orta" ve "yüksek" olarak sınıflandırıldı. Elde edilen veriler SPSS 25.0 for Windows (SPSS, Inc., Chicago, IL) programı ile analiz edildi. Veriler sayı, yüzde ve ortalamalarla betimlendi. Demografik veriler ile anket puanları arasında yapılan karşılaştırmalarda Independent Samples T testi ve Anova testi kullanıldı. P<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edildi. Bulgular : Çalışmaya yaş ortalaması 33,83+/-6,57 yıl olan toplam 243 katılımcı dahil edildi. Katılımcıların %45,7'si (n=111) tam zamanlı AH asistanı iken, %54,3'ü (n=132) sözleşmeli AH asistanı idi. %73,3'ü (n=178) asistanlığı süresince henüz TM eğitimi almamıştı. İTBA toplam puanı ortalama 5,20+/-1,55 iken TMTDA toplam puanı ortalama 19,12+/-3,37 idi. İTBA'ya göre katılımcıların %41,6'sının (n=101) bilgi düzeyleri yüksek iken %25,1'inin (n=61) orta ve %33,3'ünün (n=81) düşük idi. 31-40 yaş arasında olanlarda ve üniversite hastanesinde eğitim alanlarda İTBA puanı daha yüksekti (p=0,028; p=0,041, sırasıyla). Yaş ve mesleki tecrübe ile TMTDA puanları arasında zayıf düzeyde korelasyon vardı (r=0,296 p<0,001; r=0,290 p<0,001, sırasıyla). Sözleşmeli AH asistanlarında, TM eğitimi alanlarda ve erkek çocuğu olanlarda da TMTDA puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,001; p=0,023; p=0,003, sırasıyla). Sonuç : Bu çalışmaya göre, aile hekimliği asistanlarının en büyük grubu bebeklerde İT hakkında yüksek bilgi kategorisindeydi. Bilgi düzeyi arttıkça testis muayenesine yönelik tutum ve davranışlar olumlu yönde etkilenmekteydi. Birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında bebeklerle yakın temasta olacaklarında n İT hakkında bilgi düzeylerini daha da artıracak teorik ve pratik eğitim almaları sağlanmalıdır. Böylece İT'nin erken teşhisi ve uygun yönetimine katkı sağlanabileceği düşünülmektedir.
