Aybüke COŞKUN, Ayhan DAĞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;2(2):64-76
Amaç: Bu çalışmanın amacı, SustaimedAI adlı yapay zekâ destekli mobil beslenme uygulamasının uygulanabilirliğini ve katılımcı kullanımını değerlendirmek; Akdeniz diyetine uyum, antropometrik ölçümler ve diyet kaynaklı çevresel ayak izi göstergelerindeki ön değişimleri incelemektir. Yöntem: Tek gruplu ön test -son test pilot müdahale, 12 yetişkinle yürütülmüştür. Katılımcılar uygulamayı iki hafta kullanmış ve besin tüketimlerini fotoğraf tabanlı besin tanıma modülü aracılığıyla kaydetmiştir. Karbon ve su ayak izleri yaşam döngüsü değerlendirme katsayıları kullanılarak hesaplanmış; Akdeniz diyetine uyum, 14 maddelik tarama ölçeğiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 12 katılımcıdan birinin uygulama kayıtları yetersiz olduğu için bu katılımcı uygulama temelli analizlerin dışında bırakılmıştır. On bir katılımcı uygulama temelli analizler için yeterli veri sağlamış, yedi katılımcı (%58,3) en az dört gün kayıt hedefini karşılamıştır. Akdeniz diyeti uyum puanı 4,3+/-1,5'ten 6,7+/-1,7'ye yükselmiştir (p=0,006; d=1,047). Vücut ağırlığı ve bel çevresi azalmıştır (sırasıyla p=0,039 ve p=0,044). Birinci haftadan ikinci haftaya enerji alımı, karbon ayak izi ve su ayak izi de anlamlı olarak düşmüştür (tümü p<0,05). Sonuç ve Öneriler: SustaimedAI, kısa süreli pilot uygulamada umut verici uygulanabilirlik göstergeleri sergilemiş ve Akdeniz diyetine uyum, seçili antropometrik ölçümler ve diyet kaynaklı çevresel ayak izlerindeki olumlu grup içi değişimlerle ilişkili bulunmuştur. Bulgular, daha büyük ve çeşitli örneklemlerde yürütülecek daha uzun süreli randomize kontrollü çalışmalarla doğrulanmalıdır.
