Esra Nur YILDIZ, Selda MERT
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi - 2026;42(2):241-252
Amaç: Bu araştırma, hemşirelik öğrencilerinin organ nakli ve bağışına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarını geliştirmede akran temelli yapılandırılmış bir müdahale programının etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Yöntem: Araştırma, tek gruplu ön test-son test tasarımlı yarı deneysel bir çalışmadır. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü'nde öğrenim gören ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 204 öğrenci çalışmaya dâhil edilmiştir. Müdahale; organ nakli ve bağışı hakkında yapılandırılmış eğitim, soru-cevap oturumları, bilgilendirici afişler ve akran rehberliğinde yürütülmüş; eğitim sürecinde öğrencilere konuya ilişkin kamu spotları ve bilgilendirici videolar izletilmiştir. Katılımcıların bilgi, tutum ve davranışları eğitim öncesinde ve eğitimden bir ay sonra Organ Nakli ve Bağışı Bilgi ve Davranış Formu, Organ Doku Bağışı ve Transplantasyon Bilgi Ölçeği (ODBTBÖ) ve Organ Bağışı Tutum Ölçeği (OBTÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Müdahale sonrasında öğrencilerin organ nakli ve bağışına ilişkin doğru bilgi oranlarının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p < 0.05). ODBTBÖ alt boyutlarından donör özellikleri ile yasal, etik ve tıbbi işlemler puan medyanlarının anlamlı düzeyde yükseldiği belirlenmiştir (p < 0.001). Ayrıca, OBTÖ alt boyutlarından yardımseverlik ile ahlaki değer ve inançlar (pozitif tutum) puan medyanının anlamlı düzeyde arttığı, tıbbi olarak ihmal edilme ile bedensel yaralanma korkusu (negatif tutum) puan medyanının ise anlamlı düzeyde azaldığı bulunmuştur (p < 0.001). Müdahale sonrasında öğrencilerin %11.8'inin organ bağış kartına sahip olduğu ve bu oranın müdahale öncesine (%3.4) kıyasla anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir (p = 0.003). Sonuç: Akran temelli yapılandırılmış müdahale programının, hemşirelik öğrencilerinin organ nakli ve bağışına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Bulgular, akran temelli müdahalelerin hemşirelik müfredatına entegre edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
