Halime Şenay GÜZEL
Current Research and Reviews in Psychology and Psychiatry - 2026;6(1):30-41
Amaç: Mevcut araştırmada akran zorbalığına tanık olan öğrencilerin zorbalığa müdahale davranışıyla sosyal kaygı belirtileri arasındaki ilişkiyi incelemek, sosyal kaygı belirtileri ve zorbalıkta seyirci müdahalesi arasındaki ilişkide empati ve ahlaki uzaklaşmanın aracı etkilerini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Yöntem: Araştırmanın örneklemini 10-14 yaş aralığında 133 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çocuklar için Sosyal Kaygı Ölçeği, Ahlâkî Uzaklaşma Ölçeği, Akran Zorbalığına Uğrayan Kurbana Karşı Empati Ölçeği, Zorbalıkta Seyirci Müdahale Ölçeği ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonuçlarına göre sosyal kaygı belirtileri ve seyirci müdahalesi arasındaki ilişki pozitif yönde anlamlı bulunmuş ancak regresyon analizi, sosyal kaygı belirtilerinin seyirci müdahalesi üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını ortaya koymuştur. Aracı etki analizleri, kurbana karşı duyulan empatinin, sosyal kaygı belirtileri ve zorbalıkta seyirci müdahalesi arasındaki ilişkide aracı etkisinin anlamlı olduğunu göstermekte, ancak ahlaki uzaklaşma aracılığıyla sosyal kaygının zorbalığa müdahale üzerinde dolaylı etkisi olmadığı görülmektedir. Son olarak, seri aracılık analizi sonuçları empati ve ahlaki uzaklaşmanın sosyal kaygının zorbalığa seyirci müdahalesi üzerindeki dolaylı etkilerinin (SK => E => AU => ZSM) anlamlı olmadığını ortaya koymuştur. Sonuç: Elde edilen sonuçlar akran zorbalığında mağdur ile kurulan empatinin anlamlı bir yeri olduğunu göstermektedir ve akran zorbalığını önlemek adına kullanılabilecek faktörleri vurgulamaktadır. Bu noktadan hareketle, mevcut çalışmanın, gelecekte yapılacak diğer araştırmalar ile birlikte akran zorbalığında seyirci müdahalesinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
