Esra SAYLAM, Rugiyya SAMADZADE, Salih MAÇIN
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi - 2026;83(3):197-204
Amaç: Akut gastroenterit (AGE); kısa sürede gelişen ishal, karın ağrısı, kusma ve bulantı gibi belirtilerle karakterize klinik bir tablodur. Viral, bakteriyel veya paraziter etkenlere bağlı olarak gelişebilmekte ve özellikle beş yaşından küçük çocuklarda ciddi morbidite ve mortaliteye neden olabilmektedir. Rotavirüs ve adenovirüs, AGE'nin yaygın viral etkenleri arasındadır. Rotavirüs başlıca dışkı-ağız yoluyla bulaşırken, farklı klinik tablolara neden olabilen adenovirüsün özellikle 40 ve 41 tipleri gastroenteritle ilişkilidir. Bu çalışmada, son beş yılda hastanemize başvuran AGE tanılı hastalarda rotavirüs ve adenovirüs antijeni pozitifliğinin belirlenmesi ve pozitifliğin demografik özellikler, mevsimler ve yıllara göre dağılımının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Ocak 2020-Aralık 2024 tarihleri arasında AGE ön tanısıyla Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına gönderilen dışkı örneklerinin rotavirüs ve adenovirüs antijen testi sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Viral antijenlerin saptanmasında immünokromatografik kombine hızlı test kullanılmıştır. Hastaların demografik özellikleri ile pozitif sonuçların mevsimlere ve yıllara göre dağılımı laboratuvar kayıtları üzerinden incelenmiştir. Bulgular: İncelenen toplam 15.817 dışkı örneğinin 1.432 (%9,05)'sinde adenovirüs ve/veya rotavirüs antijeni saptanmıştır. Örneklerin 1.022 (%6,46)'sinde yalnızca rotavirüs, 275 (%1,74)'inde yalnızca adenovirüs ve 135 (%0,85)'inde her iki virüs antijeni birlikte pozitif bulunmuştur. Birlikte pozitif örnekler de dahil edildiğinde toplam rotavirüs pozitifliği 1.157 (%7,31), toplam adenovirüs pozitifliği ise 410 (%2,59) olarak hesaplanmıştır. Pozitif olguların yaş gruplarına göre dağılımında en yüksek oran iki yaşından küçük çocuklarda görülmüş; bu oran rotavirüs için %38,5, adenovirüs için %33,5 olarak belirlenmiştir. Rotavirüs en sık ilkbaharda, adenovirüs ise sonbaharda saptanmıştır. Her iki antijen açısından en düşük pozitiflik 2020, en yüksek pozitiflik ise 2022 yılında belirlenmiştir. Sonuç: Hastanemize başvuran AGE tanılı hastalarda rotavirüs adenovirüsten daha sık saptanmış ve pozitif olguların en büyük bölümünü iki yaşından küçük çocuklar oluşturmuştur. Rotavirüs pozitifliği ilkbaharda, adenovirüs pozitifliği ise sonbaharda daha yüksek bulunmuştur. Bulgular, AGE olgularında viral etkenlerin düzenli olarak izlenmesinin etkenlerin yaşa, mevsime ve yıllara göre dağılımının belirlenmesine ve sürveyans verilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
