NAZİFE KAPAN, MÜYESSER ARAS, EMRE ADIGÜZEL, MERVE KAPAN, MARİAM KAVAKCI, MELİKE URAL, ROJDA ÖZALP, SEHER MERVE TİRYAKİ, HESNA BEKTAŞ, EVREN YAŞAR
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2025;28(1):54-62
Amaç: Bu çalışma, akut inmeli hastalarda disfaji açısından erken rehabilitasyon ve takip işlemlerinin sonuçlarını incelemek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Haziran 2020 ile Ocak 2021 tarihleri arasında akut inme tanısı konulan ve yatak başı yutma testi ile disfaji tespit edilen 18-85 yaş arası 55 hasta prospektif takip için çalışmaya dahil edildi. Bilinci kapalı ve koopere olmayan, orofaringeal yapısal hasarı veya baş/boyun malignitesi olan hastalar çalışmadan hariç tutuldu. Hastaların yutma değerlendirmeleri için Gugging Yutma Tarama Testi ve Yeme Değerlendirme Aracı-10 kullanıldı. Yutma değerlendirmesi rehabilitasyondan önce, taburcu olurken ve rehabilitasyondan sonra yapıldı. Hastalara yutma değerlendirmesi sonrası diyet modifikasyonu, güvenli yutma önerileri, oral hijyen ve egzersiz programından oluşan bireysel erken rehabilitasyon uygulanarak akut inmeli hastalar hastanede yatış süreleri ve taburcu olduktan sonra da 1 ay süreyle yakın takip edilmiştir. Bulgular: Rehabilitasyondan sonra disfaji skorlarında anlamlı iyileşme bulundu (p<0,05). Rehabilitasyondan sonra disfaji skoru değişimi ile ağız hijyeni, inme öyküsü ve inme tipi arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,05). Rehabilitasyon öncesi disfaji skoru ile Ulusal Sağlık Enstitüleri İnme Ölçeği skoru arasında negatif korelasyon, beden kitle indeksi, Barthel ve Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflandırma skoru arasında ise pozitif korelasyon bulundu (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada disfaji saptanan akut inme hastalarının bireysel rehabilitasyon ile yakından takip edilmesinin disfaji skorlarını iyileştirdiği ve hastalarda gelişebilecek morbiditeleri azalttığı gözlemlendi.
