Sezgin KEHAYA, Selçuk KORKMAZ
Namık Kemal Medical Journal - 2026;14(3):278-288
Amaç: Laktat dehidrogenaz (LDH), hücresel hasarın bir belirteci olup, inmede prognostik değeri giderek daha fazla kabul görmektedir. Bununla birlikte, farklı inme tiplerinin ayırt edilmesindeki ve klinik sonuçların öngörülmesindeki rolü henüz tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli çalışmada 2018-2023 yılları arasında takip edilen 1,299 hasta [1,185 akut iskemik inme (Aİİ), 114 intraserebral hemoraji (İSH)] analiz edildi. Başvuru sırasında ve ilk hafta ölçülen LDH düzeyleri inme tipleri, etiyolojileri ve klinik sonuçlar açısından karşılaştırıldı. Fonksiyonel durum, 3. ay modifiye Rankin Ölçeği (mRS) ile değerlendirildi. Başvuru LDH düzeyi ile bağımsız ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla çok değişkenli aşamalı doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Ortalama başvuru LDH düzeyi Aİİ grubunda 329,3+/-176,1 U/L, İSH grubunda ise 342,4+/-174,9 U/L idi (p=0,45). İlk hafta LDH düzeyleri sırasıyla Aİİ grubunda 276,2+/-148,1 U/L ve İSH grubunda 300,1+/-123 U/L olarak bulundu (p=0,19). Aİİ grubunda, yüksek başvuru LDH düzeyleri kötü fonksiyonel sonuç (mRS 3-6) ile ilişkiliydi (p=0,002) ve total anterior sirkülasyon infarktı (total anterior dolaşım infarktı: 354,1+/-165 U/L) olan hastalarda laküner infarkt (laküner infarct: 312,1+/-141 U/L) olanlara kıyasla daha yüksek saptandı (p=0,077). İlk hafta LDH düzeyleri kardiyoembolik inmelerde büyük arter aterosklerozuna (LAA) bağlı inmelere göre anlamlı derecede daha yüksekti (302 U/L'ye karşı 248 U/L; p=0,006). İSH grubunda ise ilk hafta LDH düzeylerinin yüksek olması, özellikle derin yerleşimli hematomlarda olmak üzere kötü fonksiyonel sonuçlarla ilişkili bulundu. Çok değişkenli analizde kronik böbrek hastalığı (B=63,1, p=0,017), kadın cinsiyet (B=47,9, p=0,004) ve kötü fonksiyonel sonuç (B=58,4, p=0,008), yüksek başvuru LDH düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkiliydi. Sonuç: LDH düzeyleri tek başına Aİİ ile İSH'yi ayırt etmede yeterli değildir. Ancak yüksek başvuru LDH düzeyleri ve ilk haftada devam eden yüksek seyir, özellikle daha geniş infarkt alanına veya kardiyoembolik kökene sahip iskemik inme alt tiplerinde ve derin yerleşimli İSH olgularında, 3. ayda daha kötü fonksiyonel sonuçlarla ilişkilidir. LDH, erken risk sınıflandırmasına katkı sağlayabilecek bir belirteç olabilir. Bununla birlikte, çalışmanın retrospektif ve tek merkezli tasarımı, hemorajik alt grubun küçük olması ve çoklu karşılaştırmaların keşifsel nitelikte yapılmış olması nedeniyle bulgular dikkatle yorumlanmalı ve ileriye dönük çalışmalarla doğrulanmalıdır.
