Çetin ALAK, Kaan TURHAN, Fazıl Çağrı HUNUTLU, Zeynep KUMRAL, Bülent ÖZDEMİR
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;52(1):1-9
Endotelyal disfonksiyon, inflamasyon ve mikrovasküler hasar, akut koroner sendromun (AKS) gelişim ve ilerlemesinde rol oynayan temel mekanizmalardır. Endotelyal Aktivasyon ve Stres İndeksi (EASIX) ve türevleri endotelyal stresi yansıtan kolay erişilebilir biyobelirteçlerdir. Ancak, C-reaktif proteini içeren modifiye EASIX'in (m-EASIX) prognostik değeri net değildir. Bu çalışmada, EASIX türevi indekslerin prognostik performansı değerlendirildi ve başvuru anındaki mEASIX düzeyinin AKS ile başvuran hastalarda uzun dönem tüm nedenlere bağlı mortalite ile bağımsız ilişkisi araştırıldı. Ocak 2019 ile Şubat 2020 tarihleri arasında üçüncü basamak bir merkezde AKS tanısıyla başvuran erişkin hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Başvuru laboratuvar verileri kullanılarak EASIX, basitleştirilmiş EASIX (s-EASIX) ve modifiye EASIX (m-EASIX) hesaplandı. İndekslerin prognostik performansı ROC analizi, Kaplan-Meier sağkalım eğrileri ve çok değişkenli Cox orantısal risk regresyon analizi ile değerlendirildi. m-EASIX, taburculuk sonrası tüm nedenlere bağlı mortaliteyi öngörmede sayısal olarak en yüksek AUC değerini gösterdi (AUC: 0,730; %95 GA: 0,617-0,843; p<0,001); bunu EASIX (AUC: 0,715) ve s-EASIX (AUC: 0,629) izledi. Bununla birlikte, eşleştirilmiş DeLong karşılaştırmalarında m-EASIX ile EASIX (p=0,809) veya s-EASIX (p=0,158) arasında anlamlı fark saptanmadı. m-EASIX >=1,21 olan grupta mortalite oranı, m-EASIX <1,21 olan gruba kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (%53,7'ye karşı %11,5; p<0,001). Yaş, hemoglobin düzeyi ve sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu için düzeltme sonrasında yüksek m-EASIX, taburculuk sonrası tüm nedenlere bağlı mortalite ile bağımsız olarak ilişkiliydi (HR: 2,759; %95 GA: 1,109-6,865; p=0,029). Değerlendirilen indeksler arasında m-EASIX sayısal olarak en yüksek AUC değerini göstermekle birlikte, ayırt edici performansı EASIX veya s-EASIX'ten istatistiksel olarak üstün değildi. Klinik kullanıma geçilmeden önce prospektif çalışmalarda doğrulanması gerekmektedir.
