LEVENT KARATAŞ, AYÇA UTKAN KARASU, İLKNUR ONURLU, ORHAN BATUR ŞAHİN, SALİH TOPAL, NESRİN DEMİRSOY
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2025;28(1):70-81
Amaç: Bu çalışma, akut koroner sendromu (AKS) takiben kardiyak rehabilitasyona (KR) katılımda sağlık okuryazarlığının (SOY) öngörücü rolünü araştırmayı ve SOY ile KR’ye katılım engelleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladı. Gereç ve Yöntemler: Ağustos 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında, KR’ye uygun 60 AKS hastası koroner yoğun bakım ünitesinden taburcu edilmeden önce değerlendirildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri kaydedildi, fiziksel performans ve yaşam kalitesi değerlendirildi. SOY düzeyi Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) ile ölçüldü. Tüm hastalara KR hakkında bilgi verildi ve programa başlama randevusu planlandı. KR’ye katılmayanlara ulaşılıp Kardiyak Rehabilitasyon Engelleri Skalası (KRES) uygulandı. Lojistik regresyon ve korelasyon analizleriyle, SOY, demografik ve klinik özellikler ve KR katılım engelleri arasındaki ilişkiler incelendi. Bulgular: Hastaların %62’sinin THLS-32 skorları 33’ün altında olup, özellikle hastalıkların önlenmesi ve sağlığın teşviki alanlarında problemli veya yetersiz SOY’u gösterdi. Hastaların yalnızca %18’i KR’ye katıldı ve katılım açısından anlamlı bir öngörücü belirlenemedi. İş/zaman çatışmaları ve KR’ye ihtiyaç duyulmama algısı, belirgin engeller arasında yer aldı. Zayıf fiziksel performans, ileri yaş ve düşük SOY düzeyi, komorbidite ve düşük motivasyonla ilişkili engellerle korele bulunurken; daha yüksek THLS-32 skorları, KR’ye ihtiyaç duymama algısı ile ilişkili bulundu. Sonuç: SOY düzeyi KR’ye katılımı doğrudan öngörmese de KR’ye katılım engelleriyle ilişkiliydi. Bu bulgular, KR’ye katılım engellerine bireysel zeminde çözüm üretmek için SOY düzeyini dikkate almamız gerektiğini vurgulamaktadır.
