Mehmet Kasım AYDIN, Zekiye Nur HARPUT, Oktay BAYRAKTAR, Elif ERTAŞ, Orhan SEZGİN, Engin ALTINTAŞ
Akademik Gastroenteroloji Dergisi - 2026;25(1):37-44
Giriş ve Amaç: Akut pankreatit şiddetinin öngörülmesi, mortaliteyi düşürmek için kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, akut pankreatit has- talarında hastalık şiddeti ve prognozunun değerlendirilmesinde kreatinin, kreatinin/albümin, C-reaktif protein/trombosit ve lökosit/trombosit gibi yeni birleşik oranların prediktif değerini araştırmak ve bu parametrelerin Akut Pankreatitte Yatak Başı Şiddet İndeksi, Zararsız Akut Pankreatit Skoru ve Pankreatit Aktivite Skorlama Sistemleriyle olan korelasyonunu ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışma, Ocak 2018-Kasım 2023 tarihleri arasında yatarak tedavi gören 325 akut pankreatit hastasının klinik verilerini içermektedir. Çalışmada kreatinin, kreatinin/albümin, albümin/non-albümin protein, hematokrit/ albümin, C-reaktif protein/trombosit, eozinofil/trombosit, lökosit/trombosit, hematokrit/kreatinin ve C-reaktif protein/albümin oranlarının prediktif rolleri ince- lenmiş ve Akut Pankreatitte Yatak Başı Şiddet İndeksi, Zararsız Akut Pankreatit Skoru ve Pankreatit Aktivite Skorlama Sistemleriyle korelasyonları değerlen - dirilmiştir. Şiddet skorları, hastaneye yatış anında ve ilk 24 saat içinde hesaplanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 325 hastanın yaş ortalaması 55.6 +/- 17.8 olup, %53.8'i kadın, %46.2'si erkektir. Hastaların ortalama beden kitle indeksi 27.96 +/- 3.94 idi. Ortalama yatış süresi 5.5 +/- 3.1 gün, ortalama atak sayısı ise 2 +/- 1 idi. Plazmaferez uygulanan hasta oranı %6.2, yoğun bakım ihtiyacı olan hasta oranı %6.5 ve mortalite oranı %1.5 olarak kaydedilmiştir. Değerlen - dirilen biyobelirteçlerden Akut Pankreatitte Yatak Başı Şiddet İndeksi, Zararsız Akut Pankreatit Skoru ve Pankreatit Aktivite Skorlama Sistemi şiddet skorları ile kreatinin, kreatinin/albümin ve lökosit/trombosit oranları arasında anlamlı, güçlü ve pozitif korelasyon saptanmıştır (p < 0.001). Özellikle kreatinin/albümin oranının (r = 0.58; p < 0.001) tüm skorlama sistemleriyle en güçlü ilişkiyi gösterdiği belirlenmiştir. Diğer oranlar ve tek belirteçler arasındaki korelasyonlar daha zayıf ({r} < 0.30) düzeyde kalmıştır. Sonuç: Başvuru anındaki serum kreatinin, kreatinin/albümin ve lökosit/trombosit oranlarının, akut pankreatit şiddeti ve hastanede yatış süresi ile anlamlı düzeyde pozitif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir. Bu oranlar, hastaneye kabul sırasında akut pankreatit şiddetinin öngörülmesinde hızlı değerlendirilebilir ve kolay uygulanabilir yüksek duyarlılığa sahip potansiyel biyobelirteçler olabilir. Bu parametrelerin klinik karar verme süreçlerine dahil edilmesi önerilebilir. Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, biyokimyasal belirteçler, şiddet indeksleri
