AHMET TÜRKCAN, ÖZGE CANBEK
Türk Psikiyatri Dergisi - 2000;11(3):220-227
Biyokimyasal ve davranışsal araştırmaların, alkol ve opiyatlar arasında bir etkileşimin varlığına işaret etmesi ile, alkol bağımlılığı tedavisinde yeni yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Naltrekson, eroin bağımlılığının tedavisinde kullanılan seçici olmayan, uzun etkili bir opioid antagonistidir. Araştırmalar, alkol alımının opiyat reseptör aktivitelerindeki değişikliklerden etkilendiğini ve naltreksonun alkol alımını azalttığını göstermektedir. Volpicelli'nin "endorfin kompansasyon hipotezine" göre bazı bireylerde, stresli yaşam olaylarından sonra endorfin etkinliğinde göreceli bir azalma oluşmakta ve bu açığı gidermek için alkol kullanımı artmaktadır. Naltrekson sonrasında alkol alındığında, alkolün yarattığı hoşnutluk azalmakta, alkolün vücuttan atılma süresi uzamakta, tiksindirici etkiler artmakta ve ayrıca naltrekson opioid reseptörlerine etkisi ile alkolün pozitif pekiştirici etkisini de azaltmaktadır. Kontrollü klinik çalışma sonuçları, naltreksonun alkol bağımlısı hastalarda "yeniden içki içme" ve "yeniden içki içmeyi izleyen arka arkaya içme" oranlarını, nüks oranını, içilen gün sayısı ortalamasını ve alınan toplam alkol miktarını azalttığını göstermiş, sosyal içicilerde, ağır içicilerde, alkol bağımlılarında alkol isteğini azalttığı saptanmıştır. Naltrekson özellikle yeniden içmeye başlayan hastalarda nüks gelişmesini önlemektedir. Alkol bağımlılığı tedavisinde etkili yardımcı ilaçların kullanımını sınırlandıran birçok faktör bulunmaktadır. Naltreksonun tedavi etkinliğini belirleyen önemli bir faktör de hasta uyumudur; hasta uyumunu önceden kestirebilmek için, bunu bozabilen istenmeyen etkilerin bilinmesi çok önemlidir. Naltrekson kullanımında (50 mg/gün dozunda) bildirilen en sık yan etkiler arasında bulantı ve kusma bulunmaktadır. Alkol bağımlılığı tedavisi için önerilen dozlarda naltrekson ile hepatotoksisite gözlemlenmemiştir. Elde edilen veriler ışığında, alkol bağımlılığı tedavisinde, opioid antagonistlerinin ve özellikle de naltreksonun güvenli ve etkili kullanımı ile, alkolden arındırma sonrasında nüksü azaltabilen önemli bir tedavi seçeneğine sahip olduğumuz görülmektedir.
