Burcu Aslan CANDIR, Elif SUYANI, Zeynep Arzu YEGIN, Zubeyde Nur OZKURT, Merve PAMUKCUOGLU, Zeynep Sahika AKI, Gulsan Turkoz SUCAK
Selcuk Medical Journal - 2026;42(3):234-240
Amaç: Allojenik hematopoietik kök hücre nakli (AKHN), çeşitli hematolojik hastalıklar için potansiyel olarak küratif bir tedavi seçeneğidir. Ancak uzun dönem sağ kalan hastalar, yaşam kalitesini belirgin şekilde bozabilen geç başlangıçlı komplikasyonlardan, özellikle endokrin disfonksiyonlardan, giderek daha fazla etkilenmektedir. Bu çalışmanın amacı, AKHN sonrası en az bir yıl hastalıksız sağ kalan hastalarda geç dönem endokrin komplikasyonların sıklığını ve risk faktörlerini belirlemektir.Gereç ve Yöntemler: Tek bir üçüncü basamak merkezde AKHN uygulanmış 79 hastayı içeren retrospektif bir kohort analizi yapıldı. Nakil sonrası ilk yıl içinde hastalık nüksü gelişen ve kaybedilen hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Demografik ve nakille ilişkili özellikler, graft-versus-host hastalığı, immünsüpresif tedaviler ve endokrin sonuçlara ait veriler analiz edildi. Nakil öncesinde ilgili endokrin hastalığı bulunan hastalar, ilgili endokrin komplikasyon gelişim risk analizlerinden dışlandı. Risk faktörleri tek değişkenli istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi.Bulgular: Medyan takip süresi 38 aydı. Yeni gelişen endokrin komplikasyonlar hastaların önemli bir kısmında saptandı: dislipidemi (%77.3), osteopeni/osteoporoz (%58.2), hipogonadizm (%27.8), tiroid disfonksiyonu (hipotiroidi veya hipertiroidi: %36.2) ve hipertansiyon (%33.5). Anlamlı risk faktörleri arasında kadın cinsiyet, kortikosteroid maruziyeti, kısa süreli siklosporin kullanımı ve akut graft-versus-host hastalığı yer aldı. Avasküler nekroz %13.9 oranında saptandı ve bifosfonat, mikofenolat mofetil ve steroid kullanımı ile ilişkili bulundu.Sonuç: Endokrin komplikasyonlar, uzun dönem AKHN sağ kalanlarında oldukça yaygındır. Özellikle belirli risk faktörlerine sahip hastalarda düzenli ve kapsamlı endokrin izlem büyük önem taşımaktadır. Bu komplikasyonların erken tanınması ve yönetimi, bu hasta grubunda yaşam kalitesini artırabilir.
