TANER TAN, AHMET UMUR TOPCU, ERDEM ÇIĞ, EFE SEMERCİOĞLU, EMRE OSMANBAŞOĞLU, ÜMİT BARBAROS ÜRE, OLGA MELTEM AKAY, SİNEM CİVRİZ BOZDAĞ
Türkiye'de Lösemi Lenfoma Miyelom Araştırmaları Dergisi - 2025;9(2):27-34
Amaç: Endotel Aktivasyon ve Stres İndeksi (EASIX), allojenik hematopoetik kök hücre nakli (allo- HKHN) sonrası gelişen komplikasyonları ve mortaliteyi öngörmede potansiyel bir biyobelirteç olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada, farklı zaman noktalarında hesaplanan EASIX skorlarının mortalite ve nakil ilişkili komplikasyonlarla olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Hastalar ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli çalışmaya 2018-2023 yılları arasında allo- HKHN yapılan 105 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, laboratuvar parametreleri ve klinik sonuçları retrospektif olarak değerlendirilip EASIX skoru dört zaman noktasında (hazırlık rejimi öncesi, nakil -1, nakil +7 ve nakil +14. gün) hesaplanmış, skorun klinik ilişkileri analiz edilmiştir. Bulgular: EASIX skorlarının zaman içindeki dinamik değişimi dikkat çekici olup en yüksek seviyeler nakil sonrası +7 ve +14. günlerde gözlendi. Gruplar arası karşılaştırmalarda, 180 gün içinde ölen hastalarda hazırlık rejimi öncesi, nakil -1. gün ve +14. gündeki EASIX skorları anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p= 0.015, p= 0.048, p= 0.004). Bu bulgular, binary lojistik regresyon analizinde de hazırlık rejimi öncesi (p= 0.043) ve +14. gündeki (p= 0.036) EASIX skorları için doğrulandı. Ayrıca, veno-oklüzif hastalık gelişen hastalarda -1. gün EASIX skorları anlamlı olarak daha yüksekti (p= 0.036). Graft-versus-host hastalığı gelişen hastalarda ise nakil sonrası +14. gündeki EASIX skorları anlamlı olarak daha düşük bulundu (p= 0.045). Sonuç: Endotel Aktivasyon ve Stres İndeksi, allo-HKHN sonrası vasküler komplikasyonlar ve mortaliteyi öngörmede potansiyel bir biyobelirteç olarak öne çıkmaktadır. Çalışmamız, EASIX’in dinamik bir belirteç olarak değerlendirilmesi gerektiğini ve farklı zaman noktalarındaki değişimlerin klinik anlam taşıdığını göstermektedir. Prospektif çalışmalar, optimal eşik değerlerin belirlenmesi ve EASIX’in prognostik modeller içindeki yerinin netleştirilmesi açısından gereklidir.
