Aslı Beril KARAKAŞ, Yalçın AKBULUT
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;52(1):0-0
Alzheimer hastalığı (AH), hipokampal atrofisinin en erken ve en belirgin yapısal değişikliklerden birini oluşturduğu, ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır. Bu nedenle, alt alan düzeyinde morfometrik analizler, AH'de hipokampal tutulumun ayrıntılı biçimde karakterize edilmesini sağlayabilir. Bu çalışmanın amacı, alt alan segmentasyonu kullanarak, AH tanılı bireyler ile bilişsel olarak sağlıklı yaşlı bireyler arasında hipokampus ve hipokampal alt alan hacim farklarını; hemisferik asimetri ve cinsiyete özgü örüntüler dâhil olmak üzere incelemektir. Bu kesitsel nörogörüntüleme çalışmasında, AH tanılı bireyler ile bilişsel olarak sağlıklı kontrollerin (SK) hipokampus ve hipokampal alt alan hacimleri, OASIS-1 veri setine ait yapısal manyetik rezonans görüntüleme (MRG) verileri kullanılarak incelendi. Analitik örneklem, 60 yaş ve üzeri toplam 200 katılımcıdan oluşmaktaydı (100 AH, 100 SK). Hipokampus ve alt alanlarının (CA1, CA2-CA3, CA4-dentat girus, subikulum ve SR-SL-SM) segmentasyonu, volBrain platformunun HIPS modülü kullanılarak gerçekleştirildi. Sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında, AH tanılı bireylerde hipokampal hacimde ve birden fazla hipokampal alt alanda orta ile büyük etki büyüklüklerine sahip anlamlı hacim azalmaları saptandı. Buna karşılık, hipokampal asimetri indeksleri çoklu karşılaştırmalar için düzeltme sonrasında grup düzeyinde farklılık göstermedi. Cinsiyete göre ayrıştırılmış analizler, AH tanılı kadın ve erkek katılımcılarda hipokampus ve alt alan hacim azalmalarının benzer örüntüler sergilediğini ortaya koydu. Bu bulgular, Alzheimer hastalığının yalnızca küresel hipokampal atrofi ile sınırlı kalmayıp, anatomik olarak özgül ve yaygın hipokampal alt alan hacim azalmaları ile ilişkili olduğunu ve bu etkilerin karıştırıcı değişkenler için düzeltme sonrasında da sürdüğünü göstermektedir. Alt alan düzeyindeki morfometrik analizler, AH'de hipokampal tutulumun grup düzeyinde betimlemesini sunmakta olup, klinik öneminin netleştirilebilmesi için boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır.
