Burcu Karpuz SEREN, Filiz DİLEK, Bengü ALTUNAN, Aysun ÜNAL
Batı Karadeniz Tıp Dergisi - 2026;10(2):242-246
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Alzheimer hastalığı (AH) tanısı almış bireylerde lipid profili parametreleri (plazmanın aterojenik indeksi (AIP) dahil) ile bilişsel işlev arasındaki ilişkiyi, aynı vizitte ve iki yıllık takip sonrasında ölçülen Mini Mental Test (MMT) skorlarına dayanarak araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya, 2016-2025 yılları arasında Üniversite Hastanesi Demans Polikliniği'nde izlenen hastalar dahil edilmiştir. Lipid profili ölçümleri (total kolesterol [TC], düşük yoğunluklu lipoprotein [LDL], yüksek yoğunluklu lipoprotein [HDL], trigliserid [TG]) ile eş zamanlı MMT skorları bulunan toplam 84 AH hastası analize alınmıştır. Bu hastalardan 41'inin iki yıl sonraya ait ikinci bir MMT ölçümü mevcuttu. AIP, logaritmik formül [log(TG/HDL)] kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca LDL/HDL, TC/HDL, non-HDL kolesterol ve TG/HDL oranları da analiz edilmiştir. Korelasyon analizleri, veri dağılımına bağlı olarak Pearson veya Spearman testleri ile yapılmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: MMT skorları ile hem TC (r=-0,291, p=0,007) hem de LDL düzeyleri (r=-0,231, p=0,034) arasında anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. AIP veya diğer lipid oranları ile bilişsel performans arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Aynı şekilde, iki yıllık süreçte MMT skorundaki değişim ile herhangi bir lipid parametresi arasında anlamlı korelasyon görülmemiştir. Alt grup analizinde, yalnızca kadın hastalarda TC ile iki yıllık MMT skor değişimi arasında anlamlı negatif korelasyon bulunmuştur (rho=-0,537, p=0,022). Sonuç: TC ve LDL düzeylerinin, AH hastalarında bilişsel işlev ile negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Gözlenen cinsiyete özgü etki, lipid metabolizmasının kadınlarda bilişsel yaşlanma üzerinde daha belirgin bir rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Bu bulguların doğrulanması ve lipid düzeylerinin zamansal dinamiklerinin incelenmesi için ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç vardır.
