Elif Esma BAYRAKTAR, Hayri Eren YILMAZ, Birce Beril ÇELİK, Mahmut Efe BÜKÜLMEZ, Eren ÇEKİÇ
Karya Journal of Health Science - 2026;7(2):78-84
Amaç: Bu çalışmanın amacı, amatör sporcularda foam rolling (FR) ve proprioseptif nöromüsküler fasilitasyon (PNF) germenin hamstring esnekliği, izometrik diz fleksiyon kuvveti, dikey sıçrama performansı ve basınç ağrı eşiği üzerindeki akut etkilerini karşılaştırmaktı. Yöntem: Yetmiş altı amatör sporcu randomize olarak FR grubu (n=36) veya PNF germe grubu (n=40) olarak ayrıldı. Standart 5 dakikalık aerobik bisiklet ısınmasını takiben katılımcılara unilateral hamstring kasına yönelik 3x30 saniye FR veya 5 saniye izometrik kontraksiyon, 5 saniye gevşeme ve 20 saniye pasif germeden oluşan 4x30 saniye PNF germe uygulandı. Hamstring esnekliği otur-uzan testiyle, izometrik diz fleksiyon kuvveti el dinamometresiyle, dikey sıçrama yüksekliği ayakta dikey sıçrama testiyle ve basınç ağrı eşiği basınç algometresiyle değerlendirildi. Ölçümler müdahale öncesinde ve hemen sonrasında yapıldı. Bulgular: Müdahale sonrasında otur-uzan performansı her iki grupta da anlamlı olarak arttı (FR:Delta=1.81 cm, p<.001; PNF:Delta=1.65 cm, p<.001); değişim skorları açısından gruplar arası fark anlamlı değildi (p=.933). Basınç ağrı eşiği ve izometrik diz fleksiyon kuvveti her iki grupta da anlamlı değişiklik göstermedi ve gruplar arası karşılaştırmalar anlamlı değildi (sırasıyla p=.370 ve p=.348). Dikey sıçrama yüksekliği FR grubunda anlamlı olarak arttı (Delta=0.92 cm, p=.014), PNF grubundaki değişim ise anlamlı değildi (Delta=0.00 cm, p=.675); ancak gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=.086). Müdahale ilişkili algılanan efor PNF grubunda FR grubuna göre daha yüksekti (p<.001). Sonuç: FR ve PNF germe, amatör sporcularda hamstring esnekliğinde benzer akut iyileşmeler sağladı. FR, esneklik artışının hedeflendiği durumlarda kuvvet veya patlayıcı alt ekstremite performansında akut azalmaya ilişkin kanıt olmaksızın, daha düşük efor gerektiren pratik bir ısınma seçeneği olabilir. Ancak bulgular, bir müdahalenin diğerine üstünlüğünü desteklememektedir. Bu müdahalelerin performansla ilişkili sonuçlar üzerindeki karşılaştırmalı etkilerini netleştirmek için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
