AMİLOİD PEPTİD KANALLARI

ZÜLFİYE YELİZ AKKAYA, BANU PEYNİRCİOĞLU

Acta Medica - 2011;42(4):190-195

Yüksek Lisans Öğrencisi Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji AD Ankara

 

Amiloid, çeşitli klinik bozukluklarda vücudun birçok doku ve organında hücreler arasında depolanan ve çözünmeyen protein agregatlarıdır. Birçok otoinflamatuvar hastalıktan bazı kanser türlerine Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklardan çeşitli distrofi türlerine kadar geniş bir hastalık grubunda amiloid birikimleri gözlenmektedir. Bugüne kadar elde edilen bilgiler sayesinde, amiloid birikiminin doku tahribatına yol açtığı, hatta artan birikimlerin hastada organ yetmezliğine sebep olabildiği bilinmektedir. Bu nedenle amiloid birikiminin başlangıcında görülen toksisitenin nedeni hep merak edilen bir konu olmuştur. Yapılan çalışmalarda, erken basamakta görülen globüler formdaki amiloidin toksik olma nedeni olarak hücre zarına yerleşen iyon kanalları gösterilmiştir. Özellikle nörodejeneratif hastalıklarda, globüler formdaki amiloid peptidlerinin iyon seçici kanallar oluşturduğu keşfedilmiş ve daha sonra hemen hemen tüm amiloid peptidlerinin kanal yapısı oluşturduğu gösterilmiştir. Bu kanallar, nöronal sinyali bozmakta hücre içi enerji depolarını yok etmekte ve Ca+2 iyonu geçişine yol açarak apopitozu tetiklemektedir. Günümüzde, amiloid tedavisinde artık sadece amiloid birikimini engelleyici, geriye döndürücü veya biriken proteini uzaklaştırıcı yöntemler değil, ilk aşamada oluşan kanal yapısını bozucu veya engelleyici yöntemler de araştırılmaya başlanmıştır.