Ayşegül KAYA İMREK, Meryem YILMAZ
Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi - 2026;5(1):56-65
Giriş: Cerrahi hastalarının perioperatif sürece uyumunda hemşirelik bakımı kritik bir rol oynar. Roy Uyum Modeli, bireylerin değişen sağlık koşullarına uyum sağlamasını destekleyen bir hemşirelik modelidir. Ortopedik cerrahide amputasyon ve flep cerrahisi yaygın kullanılan teknikler arasında yer almakla birlikte, bu hastaların Roy Uyum Modeli (RUM) çerçevesinde bakımına yönelik çalışmalar sınırlıdır. Bu açıdan çalışmamız, nadir bildirilen bir klinik durumu RUM temelli hemşirelik bakımıyla bütünleştirerek literatüre özgün katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, iş kazası sonucu sol el birinci parmağı kopan ve flep cerrahisi uygulanan 19 yaşındaki bir hastanın hemşirelik bakımını RUM çerçevesinde planlamak, uygulamak ve bu bakımın hastanın uyum sürecine katkılarını değerlendirmektir. Olgu: İş kazası sonucu sol el birinci parmağı kopan hastada tendon rüptürü ve fraktür için amputasyon seçeneği değerlendirilmiş, replantasyonun uygun olmaması nedeni ile inguinal alan flebi uygulanmıştır. Hasta cerrahi öncesi ve sonrası RUM'a göre değerlendirilmiştir. Günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmede yetersizlik/zorluk, akut ağrı, bilgi eksikliği, beden imajında bozulma, öz-bakımı yerine getirememe, umutsuzluk, etkisiz bireysel baş etme ve etkisiz rol performansı hemşirelik tanıları belirlenmiştir. Hasta başlangıçta görüntüye uyum sağlamakta zorlandığını ancak model kapsamında uygulanan hemşirelik girişimleri ile altıncı ayda memnuniyet hissettiğini belirtmiştir. Olgu, uluslararası raporlama standartları doğrultusunda CARE Che cklist esas alınarak sunulmuştur. Sonuç: RUM doğrultusunda sağlanan hemşirelik bakımının fizyolojik, benlik kavramı, karşılıklı bağlılık ve rol fonksiyonu alanlarında hastanın uyumunu desteklediği belirlenmiştir. Bu bağlamda flep cerrahisi uygulanan hastaların bakımında RUM kullanımı önerilmektedir. Flep cerrahisi geçiren bir hastanın perioperatif hemşirelik bakımının RUM çerçevesinde sistematik olarak ele alınması ve altı aylık uzun dönemli takip süreci ile değerlendirilmiş olması bu olguyu özgün kılmaktadır. Literatürde amputasyon ve flep cerrahisi yaygın olarak yer alsa da bu özel hasta grubunda hem RUM'un dört uyum alanına (fizyolojik, benlik kavramı, karşılıklı bağlılık, rol fonksiyonu) yönelik girişimlerin uygulanması hem de cerrahi sonrası uzun süreli hasta uyumunun modellenmesi oldukça sınırlıdır. Anahtar Kelimeler: Amputasyon; Flep; Roy uyum modeli (RUM); Hemşirelik bakımı; Olgu sunumu.
