Lokman Hekim TANRIVERDI, Ahmet SARICI, Mehmet Ali ERKURT, Hacı Bayram BERKTAS
Medeniyet Medical Journal - 2025;40(4):250-261
Amaç: Roxadustat, kronik böbrek hastalığına bağlı aneminin tedavisinde kullanılan oral bir hipoksi ile indüklenebilir faktör prolil hidroksilaz inhibitörüdür. Bu çalışmada, randomize kontrollü çalışmaların (RKÇ) meta-analizi ile roksadustatın güvenlilik ve tolere edilebilirlik profilini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntemler: Cochrane CENTRAL, Ovid Medline R, PubMed ve Web of Science veri tabanlarında 1 Ocak 2025 tarihine kadar sistematik literatür taraması yapıldı. Roksadustat ile kontrol gruplarını karşılaştıran RKÇ'ler dahil edildi. Ters varyans ağırlıklı rastgele etki modeli kullanıldı. Birincil sonlanım noktası, herhangi bir ciddi tedaviyle ilişkili advers olay (TEAE) riskiydi. Alt grup analizleri etiyoloji, kontrol grubu ve geçmişte eritropoez uyarıcı ajan (ESA) kullanımı temelli yapıldı. Bulgular: Toplam 11,686 hastayı içeren 21 RKÇ dahil edildi. Roksadustat, plasebo [risk oranı (RR)=1,37, %95 güven aralığı (GA): 0,79-2,37] veya ESA (RR=1,05, %95 GA: 0,99-1,10) ile karşılaştırıldığında herhangi bir ciddi TEAE riskinde artış göstermedi. Benzer şekilde, kardiyak ciddi advers olaylar ESA (RR=1,11, %95 GA: 0,75-1,12) veya plasebo (RR=1,11, %95 GA: 0,92-1,35) ile karşılaştırıldığında anlamlı farklılık göstermedi. Hiperkalemi plaseboya kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (RR=1,25, %95 GA: 1,02-1,53), ancak ESA ile karşılaştırıldığında farklı değildi (RR=1,03, %95 GA: 0,77-1,36). ESA'ya kıyasla ciddi enfeksiyonlar (RR=0,74, %95 GA: 0,21-2,59), azotemi (RR=0,96, %95 GA: 0,46-2,00), hipertansiyon (RR=1,06, %95 GA: 0,93-1,21) veya pnömoni (RR=0,96, %95 GA: 0,81-1,14) açısından anlamlı fark gözlenmedi. Advers olaylara bağlı tedavi kesilmesi ESA'ya göre anlamlı olarak yüksekti (RR=2,11, %95 GA: 1,59-2,79). Ölüme yol açan TEAE'ler ESA ile benzerdi (RR=0,98, %95 GA: 0,85-1,13), ancak plaseboya göre yüksekti (RR=1,21, %95 GA: 1,04-1,42). Tüm nedenlere bağlı mortalite plaseboya (RR=0,40, %95 GA: 0,28-0,57) kıyasla daha düşüktü, ancak ESA (RR=0,89, %95 GA: 0,57-1,37) ile karşılaştırıldığında farklı değildi. Birincil sonlanım noktası, etiyoloji ve geçmişte ESA kullanımına göre alt grup analizleri ile değerlendirildiğinde esas analizden farklılıklar tespit edildi. Sonuçlar: Roksadustat, ESA ile karşılaştırıldığında genel olarak benzer ciddi advers olay profili göstermiş olup, kardiyak SAEs, ciddi enfeksiyonlar, azotemi, hipertansiyon veya pnömoni açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Hiperkalemi plaseboya kıyasla daha yüksek bulunmuş ve advers olaylara bağlı tedavi kesilmesi ESA'ya kıyasla artmıştır. Ölüme yol açan TEAE'ler ESA ile benzer, plaseboya göre ise daha yüksektir. Tüm nedenlere bağlı mortalite plaseboya göre daha düşük olup ESA'ya benzemektedir. Genel olarak mevcut kanıtlar, güvenlilik açısından roksadustatın ESA'ya karşı non-inferior olduğunu desteklemektedir.
