NİSA BABACANLAR, YAŞAR SERTBAŞ, NALAN OKUROĞLU, MELTEM SERTBAŞ, ALİ ÖZDEMİR
Boğaziçi Tıp Dergisi - 2025;12(1):5-13
GİRİŞ ve AMAÇ: Coronavirus Hastalığı-19’un (COVID-19) patogenezinde, anjiyotensin dönüştürücü enzim-2 (ACE2) reseptörü aracılığıyla insan vücuduna girebileceği ve renin-anjiyotensin sistemi (RAS) blokerlerinin kullanımının ACE2 reseptör ekspresyonunu artırarak ’Severe Acute Respiratory Syndrome-Coronavirus 2’ (SARS-CoV-2) ile enfekte olma olasılığını artırabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmada, hipertansif hastalarda anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri (ACEİ) ve anjiyotensin reseptör blokerlerinin (ARB) COVID-19 prognozu üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık. YÖNTEM ve GEREÇLER: Bu retrospektif, tek merkezli çalışmaya, 15 Mart 2020 ile 1 Temmuz 2021 tarihleri arasında pozitif polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testleri veya göğüs bilgisayarlı tomografi (BT) radyolojik bulgularına dayanarak COVID-19 tanısı konulan, 18 yaş ve üzeri 1130 hastaneye yatırılmış hasta dahil edilmiştir. Veriler hastane bilgi sistemi üzerinden elde edilmiştir. Hastalar, hipertansiyonu olan ve olmayanlar olarak iki gruba ayrıldı. Hipertansif hastalar ise ACEİ/ARB kullananlar ve kullanmayanlar olarak sınıflandırılarak bu ilaçların hastalık prognozu üzerine etkileri incelendi. İstatistiksel analizler SPSS Statistics 22 programı ile yapıldı. BULGULAR: Çalışmaya 511 (%45) kadın ve 619 (%55) erkek hasta dahil edildi. Yoğun bakımda yatan hastalarda hipertansiyon görülme oranı belirgin olarak daha fazlaydı (%63’e karşı %41; p<0,001; OR: 2,51; GA: 1,73–3,65). Ölen hastalarda hipertansiyon görülme oranı da taburcu olanlara göre anlamlı olarak daha yüksekti (%68’e karşı %40; p<0,001; OR: 2,9; GA: 1,99–4,21). Hipertansif hastalarda ACEİ/ARB kullanımı ile hastanede kalış süresi ve yoğun bakım yatışı arasında anlamlı fark bulunmadı. ACEİ/ARB kullanan hastaların taburcu oranı, ölenlere kıyasla daha yüksekti (sırasıyla %71 ve %60; OR: 0,62; p=0,043). Hastalığın şiddet belirteçlerinden yalnızca CRP düzeylerinde anlamlı fark saptandı (ACEİ/ARB kullananlar: 7,19±9,75; kullanmayanlar: 8,74±10,18; p=0,032). TARTIŞMA ve SONUÇ: ACEİ/ARB kullanımının COVID-19 hastalarında olumsuz bir etkisine rastlanmamıştır. RAS inhibitörlerinin hastalık şiddeti ve mortalitesi üzerinde olumlu etkileri olabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda, koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği, diyabet ve hipertansiyon tedavisinde birincil ilaçlar olan ACEİ/ARB’lerin COVID-19 hastalarında güvenle kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
