Şengül TÜFEK, Zühal ALBAYRAK, Tijen ACAR
Ahi Evran Tıp Dergisi - 2026;10(1):133-142
Amaç: Tükenmişlik, çalışanları olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada Ankara'daki Aile Sağlığı Merkezi (ASM) çalışanlarının tükenmişliğine duygusal zekâ ve diğer faktörlerin etkisini belirlemek, duygusal zekâlarını geliştirebilmeleri için farkındalık oluşturmak ve tükenmişlikle baş edebilmeleri için öneriler sunmak amaçlanmıştır. Araçlar ve Yöntem: Gözlemsel, analitik çalışmada, 01.12.2020 -30.08.2021'de, Ankara'da ASM'de çalışan 191 gönüllüye, 69 sorulu veri toplama formu (bilgilendirilmiş gönüllü onam formu, sosyodemografik bilgi formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Asıl Form Schutte Duygusal Zekâ Testi sorularından oluşan) internet ortamında uygulanmıştır. Veri analizinde IBM SPSS 25.0 kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların 136'sı (%71,2) kadın, 132'si (%69,1) 30 -50 yaş arasındadır. Ortalamalar sırasıyla, duyarsızlaşma 6,37+/-4,35, kişisel başarı 20,01+/-6,36, duygusal tükenme 17,94+/-8,72, duygusal zekâ 123,07+/-22,82 bulunmuştur. Duyarsızlaşma, uzman hekimlerde, şimdi veya geçmişte psikiyatrik hastalığı olanlarda fazla; kişisel başarı 30 -50 yaş arasında olanlarda az; duygusal tükenme kadınlarda fazla ve aylık geliri (3 -5 bin TL) olanlarda az saptanmıştır (p<0,05). Duygusal zekâ, evli ve bekârlarda fazla bulunmuştur (p<0,05). Duygusal zekâyla duyarsızlaşma negatif (r= -0,258, p<0,001), kişisel başarı pozitif (r=0,324, p<0,001) ilişkili saptanmıştır. Duygusal tükenmeyi kadın cinsiyetin artırdığı, aylık gelirin (3 -5 bin TL) azalttığı; duyarsızlaşmayı evli olma ve aylık gelirin (3 -5 bin TL) azalttığı bulunmuştur (p<0,05, %95 GA). Sonuç: Ankara'da ASM çalışanlarında tükenmişliğe yaş, cinsiyet, medeni durum, unvan, psikiyatrik hastalık, aylık gelir düzeyi, duygusal zekâ etkili bulunmuştur. Duygusal zekânın tükenmişlikle ters ilişkili olduğu, medeni durumdan etkilendiği saptanmıştır. Duygusal zekâyı geliştiren faaliyetler tükenmişliği azaltabilir, sağlık hizmetlerini ve kaliteyi iyileştirebilir. Tükenmişliği duygusal zekânın azaltabileceğini vurgulayan bu çalışma, duygusal zekâyı geliştirme farkındalığını artırabilir, yeni çalışmalara ışık tutabilir.
