I. Merve UÇAR BAYTAROĞLU, Faika ŞANAL KARAHAN
Genel Tıp Dergisi - 2025;35(6):1239-1245
Amaç: Bu çalışmanın amacı, AS hastalarının başa çıkma stratejilerini ve çözüm odaklı düşünme becerilerini değerlendirmek ve Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Endeksi (BASDAI) ve Fonksiyonel Endeksi (BASFI) ile ölçülen bu psikolojik özellikler ile klinik hastalık şiddeti arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya romatoloji polikliniğinden 128 AS hastası dahil edilmiştir. Demografik bilgiler, hastalık aktivitesi (BASDAI), fonksiyonel durum (BASFI), çözüm odaklı düşünme (SFI) ve başa çıkma stratejileri (COPE-R) ile ilgili veriler toplanmıştır. Analiz, tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Kohortun ortalama yaşı 42,4 idi ve %48'i kadındı. Hastalar orta derecede hastalık aktivitesi (ortalama BASDAI: 4,8 +/- 2,1) ve hafif ila orta derecede fonksiyonel bozukluk (ortalama BASFI: 3,9 +/- 1,8) ile başvurdu. Hedef Odaklılık (SFI) gibi uyarlanabilir psikolojik özellikler, Kendi Kendine Yardım (r = 0,52) ve Yaklaşımla Başa Çıkma (r = 0,47) gibi proaktif başa çıkma stratejileriyle güçlü ve pozitif korelasyon göstermiştir. Tersine, Sorundan Uzaklaşma, kaçınma (r = 0,41) ve kendini cezalandırma (r = 0,33) gibi uyumsuz başa çıkma stilleriyle pozitif ilişkili bulunmuştur. Hedef Odaklılık, hem hastalık aktivitesi (r = -0,42) hem de fonksiyonel bozukluk (r = -0,39) ile negatif korelasyon gösterirken, kaçınma başa çıkma, daha kötü sonuçlarla en güçlü pozitif korelasyon göstermiştir (BASDAI için r = 0,48 ve BASFI için r = 0,45). SEM analizi, uyum stratejilerinin daha iyi sonuçları öngördüğünü, kaçınma gibi uyumsuz stratejilerin ise daha kötü klinik durumu öngördüğünü doğrulamıştır. Sonuçlar: Başa çıkma stilleri ve çözüm odaklı düşünme, AS hastalarında hastalık şiddetinin önemli ve değiştirilebilir belirleyicileridir. Hedef odaklılık gibi uyum stratejileri koruyucu görünürken, uyumsuz stratejiler, özellikle kaçınma, daha büyük hastalık yükü ile ilişkilidir. Bu bulgular, hasta merkezli yönetimi iyileştirmek ve AS'de alevlenme ve sakatlık döngüsünü potansiyel olarak bozmak için psikolojik müdahalelerin multidisipliner bakıma entegre edilmesinin önemini vurgulamaktadır.
