Nurten Gizem TORE, Gamze Gülsün PALA, Selin BAYRAM, Derya YILDIRIM, Deran OSKAY
Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;11(2):117-128
Giriş: Hastalığa ilişkin bilgi, kronik inflamatuar romatizmal hastalıklarda öz-yönetimi destekleyebilir. Amaç: Bu çalışma, ankilozan spondilitli (AS) hastalarda hastalığa ilişkin bilgi ile klinik ve psikososyal sonuçlar arasındaki ilişkileri incelemiştir. Yöntem: Bu tek merkezli kesitsel çalışmaya 139 AS hastası dahil edildi. Hastalığa ilişkin bilgi AS Bilgi Anketi ile değerlendirildi. Hastalık aktivitesi, fonksiyon, hastalığa özgü yaşam kalitesi, hastalıkla ilişkili korku, anksiyete, depresyon ve öz-yeterlilik ile ilişkiler; eğitim düzeyi, yaş, cinsiyet, hastalık süresi, düzenli ilaç kullanımı, düzenli egzersiz ve hastalık aktivitesi kontrol edilerek Pearson ve düzeltilmiş kısmi korelasyonlarla incelendi. Bonferroni düzeltmesi, her iki analizde önceden belirlenen yedi ilişkiye ayrı ayrı uygulandı. Bulgular: Yaş ortalaması 43,1 +/- 12,1 yıl olup katılımcıların %54.0'ı erkekti; hastalığa ilişkin bilgi puanı ortalaması 16,2 +/- 4,5 idi. Düzeltme sonrasında hastalığa ilişkin bilgi; hastalık aktivitesi ile zayıf negatif (kısmi r = -0,34), fonksiyonel kısıtlılık (kısmi r = 0,40), daha kötü hastalığa özgü yaşam kalitesi (kısmi r = 0,42) ve öz-yeterlilik (kısmi r = 0,53) ile orta düzeyde pozitif, depresyon ile orta düzeyde negatif (kısmi r = -0,50) korelasyon gösterdi; tümü p <0.007 düzeyinde anlamlı kaldı. Hastalıkla ilişkili korku ve anksiyete ile ilişkiler düzeltme sonrasında anlamlı değildi. Sonuç: Daha yüksek hastalığa ilişkin bilgi; daha düşük hastalık aktivitesi, daha az depresif belirti ve daha yüksek öz-yeterlilik ile, ancak aynı zamanda daha fazla fonksiyonel kısıtlılık ve daha kötü hastalığa özgü yaşam kalitesi ile ilişkiliydi.
