Tolga BÜKRÜK, İlknur DİLEKLER ALDEMİR
Klinik Psikoloji Dergisi - 2025;9(3):280-290
Bilişsel abartma tarzı, kaygı ve kaygı bozuklukları semptomları için ıraksak bir bilişsel yatkınlıktır. Sağlık kaygısı da bir kaygı türüdür ve mevcut çalışmada, bilişsel abartma tarzı ile sağlık kaygısı arasında anksiyete duyarlılığı ve belirsizliğe tahammülsüzlük aracılığı üzerinden bir ilişki olup olmayacağını test etmek amaçlanmıştır. Bu kesitsel çalışmada yaşları 18 ile 65 arasında olan (Ort. = 25.5, SS = 7.73) 241 yetişkin katılımcının verisi analiz edilmiştir. Dört öz-bildirim ölçeği uygulanmıştır: Bilişsel Abartma Tarzı Ölçeği -Yeniden Değerlendirilmiş Türkçe Formu, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi -3, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği -Kısa Form. Veriler aracılık modeli ile analiz edilmiştir. Analizler, bilişsel abartma tarzı ile sağlık kaygısı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve dolaylı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu ilişkide, anksiyete duyarlılığı ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı olduğu bulunmuştur. Yapılan ön analizlerde, katılımcıların sağlık kaygısı puanlarının, kronik bir hastalık ya da psikolojik bozukluk tanısına göre farklılık gösterdiği tespit edildiği için bu değişkenlerin etkileri kontrol edildikten sonra sonuçlara ulaşılmıştır. Bulgular bilişsel abartma tarzının sağlık kaygısı için ıraksak bir potansiyel bilişsel yatkınlık olabileceğini ve bu bulgunun bilişsel abartma tarzının etiyolojik modeli ile uyumlu olduğunu göstermektedir. Bulgular göz önünde bulundurulduğunda bilişsel abartma tarzı, sağlık kaygısının tedavisinde üzerinde çalışılacak ve sürece katkıda bulunan bir bilişsel süreç olabilir.
