Koray KARABEKİROĞLU, Esra YÜRÜMEZ, Hatice AKSU, Mustafa DİNÇER, Ayhan CÖNGÖLOĞLU, Berkan ŞAHİN, Yasemin TAŞ TORUN, Gülsüm YİTİK TONKAZ, Cansu ÇOBANOĞLU OSMANLI, Bedia Sultan ÖNAL, Burçin Özlem ATEŞ, Oya GÜLEŞEN, Hazal Selin SOYUGÜR, Hande AYRALER TANER, Elif PEKMEZCİ YAZGI, Hakan ÖĞÜTLÜ, Damla EYÜBOĞLU, Yusuf Yasin GÜMÜŞ, Miraç Barış USTA, Merve ÇIKILI UYTUN, Şermin YALIN SAPMAZ, Didem ÖZTOP, Berna GÜNDÜZ ÇITIR, Aylin Deniz UZUN ÇAKIR, Burak ÇAKIR, Hatice GÜLŞEN, Burcu AKIN SARI
Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi - 2026;33(2):129-140
Amaç: Ebeveyn-Bebek Etkileşimi Çok Eksenli Değerlendirme (PTI-MAXA), anne/baba ve 1-3 yaş arası bebekleri arasındaki etkileşimi değerlendirmek ve etkileşim kalitesinin farklı boyutlarını puanlamak için geliştirilmiştir. Bu çalışmada, anne-çocuk ve baba-çocuk çiftleri arasındaki etkileşim boyutlarındaki farklılıkların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, bu değerlendirmenin erken dönemde çocuğun psikiyatrik ve nörogelişimsel morbiditesi açısından ayırt edici özelliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Katılımcılar 13-40 aylık [ortalama: 27,28+/-6,7 ay; (erkek, n=63; kız, n=42)] 105 çocuk ve 22-46 (ortalama: 31,5+/-4,8) yaşlarındaki anneleri ve 26-47 (ortalama: 34,7+/-4,7) yaşlarındaki babalarından oluşmaktadır. PTI-MAXA değerlendirmesinin yanı sıra Kısa Bebek/Çocuk Sosyal ve Duygusal Değerlendirme Ölçeği, Anormal Davranış Kontrol Listesi, Kısa Semptom Envanteri ve Beck Depresyon Envanteri gibi çeşitli psikometrik ölçümler kullanılmıştır. Bulgular: Otizmden bağımsız olarak, erkek çocukların özellikle annelerinde PTI-MAXA skorları anlamlı derecede düşük bulunmuştur. PTI-MAXA'nın başta otizm spektrumu olmak üzere klinik tanı grupları açısından ayırt edici olduğu görülmüştür. Anneler, babaların aksine 1-3 yaşındaki çocuklarıyla daha katılımcı ve karşılıklı etkileşimler sergilemiştir. Ayrıca, anne-çocuk ve baba-çocuk etkileşimleri özellikle cinsiyetler arasında önemli farklılıklar göstermiştir. PTI-MAXA, laboratuvar ortamında videoya kaydedilen 40-50 dakikalık oyun sırasında anne/baba-çocuk etkileşimlerinin güvenilir genel derecelendirmeler ile ortaya çıkmıştır. Sonuç: Bu bulgular, PTI-MAXA'nın klinik uygulamalar için kullanışlılığını, geçerliliğini ve güvenilirliğini vurgulamaktadır.
