Melike TAN ÇELİK
Artuklu Health - 2026;6(1):36-41
Plastik kullanımının hızla arttığı günümüzde, plastiklerin çevrede bozunarak oluşturduğu mikroplastikler insan sağlığı açısından önemli bir tehdit haline gelmiştir. Hava, su ve toprak yoluyla yayılabilen mikroplastikler; yutma, inhalasyon ve dermal temas gibi yollarla insan vücuduna girebilmektedir. Mikroplastiklerin biyolojik etkileri büyük ölçüde partikül boyutuna bağlı olup özellikle maternal -neonatal geçiş güncel araştırmaların odağındadır. Bu derleme çalışmada, mikroplastiklerin çevresel yayılımı, biyoakümülasyonu, insan vücuduna giriş yolları, anne sütüne geçişi ve yenidoğan sağlığı üzerindeki etkileri literatür taraması yoluyla incelenmiştir. Ulusal ve uluslararası güncel çalışmalar sistematik olarak değerlendirilmiştir. Çalışmalar, mikroplastiklerin maternal- neonatal geçişinin plasenta ile başlayıp doğum sonrası anne sütü aracılığıyla devam ettiğini göstermektedir. Son araştırmalar anne sütünde mikroplastik partiküllerinin varlığını doğrulamış ve bu durumun yenidoğanların erken dönemde toksik maddelere maruziyet riskini artırdığı bildirilmiştir. İn vitro ve hayvan deneylerinde mikroplastiklerin yenidoğan fare ve sıçanlar üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu gözlemlenmiştir. Mikroplastiklerin taşıdığı endokrin bozucular, ağır metaller ve diğer toksik bileşenlerin nörogelişimsel, immünolojik ve metabolik süreçler üzerinde olumsuz etkileri olduğu belirlenmiştir. Mikroplastiklerin anne sütüne geçişi ve yenidoğan sağlığı üzerindeki potansiyel etkileri, halk sağlığı açısından önemli bir endişe kaynağı oluşturmaktadır. Bu derleme, mevcut literatürü bir araya getirerek mikroplastiklerin yenidoğanlar üzerindeki olası risklerine dikkat çekmekte ve bu alanda daha kapsamlı klinik ve epidemiyolojik çalışmalara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır.
