Seyit Ramazan KARADOĞAN, Eren CANBOLAT
Sağlık Akademisyenleri Dergisi - 2026;13(1):169-179
Tip 2 diyabet, tüm dünyada hızla artan prevalansı ile önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Diyabetin yönetiminde tıbbi beslenme tedavisi temel bir rol oynamakta olup, yeni ve sürdürülebilir beslenme modellerinin araştırılması önem kazanmaktadır. Son yıllarda aralıklı oruç diyetleri, glisemik kontrolü iyileştirme, insülin duyarlılığını artırma ve vücut ağırlığını azaltma gibi faydaları nedeniyle dikkat çekmektedir. Bu derlemede, alternatif gün orucu, periyodik oruç ve zaman kısıtlı aralıklı oruç gibi farklı aralıklı oruç modellerinin tip 2 diyabet üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Literatürde aralıklı orucun HbA1c düzeylerini düşürdüğü, insülin direncini azalttığı ve açlık kan glikozunda iyileşmeler sağladığı gösterilmiştir. Ayrıca metabolik süreçlerde AMPK aktivasyonu ve otofaji mekanizmalarının aralıklı oruçla tetiklendiği ve bu yolla insülin duyarlılığının artırıldığı ortaya konmuştur. Bununla birlikte, aralıklı oruç uygulamalarının hipoglisemi, dehidratasyon ve besin ögesi eksiklikleri gibi olası riskleri olduğu ve özellikle insülin kullanan bireylerde tıbbi gözetim altında uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Mevcut çalışmaların genellikle küçük örneklem grupları ve kısa süreli takiplerle sınırlı olması, uzun vadeli güvenilirlik ve etkinlik verileri eksikliğine yol açmaktadır. Sonuç olarak, aralıklı oruç dikkatli bir planlama, profesyonel destek ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar eşliğinde tip 2 diyabet yönetiminde etkili bir strateji olarak kullanılabilir.
