Fatma HAYVACI CANBEYLİ, Sevcan Azime BAKKALOĞLU, Tugba BEDİR DEMİRDAĞ, Enver HASANOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;28(1):113-122
Amaç: İdrar yolu enfeksiyonları (İYE), çocuklarda en sık görülen bakteriyel enfeksiyonlar arasında yer almakta olup ciddi uzun dönem komplikasyonlara yol açabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, pediatrik İYE'lerin klinik ve mikrobiyolojik özelliklerini değerlendirmek, renal skar oluşumu ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek, antibiyotik direnç eğilimlerini incelemek ve üriner sistem anomalileri ile vezikoüreteral reflünün (VUR) enfeksiyon nüksü ve uzun dönem sonuçlar üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmada, İYE nedeniyle izlenen 699 çocuk değerlendirildi. Klinik özellikler, laboratuvar sonuçları, görüntüleme bulguları (ultrasonografi, işeme sistoüretrografisi ve DMSA sintigrafisi), mikrobiyolojik veriler, antibiyotik direnç profilleri ve uzun dönem komplikasyonlar analiz edildi. Renal skar ile ilişkili risk faktörleri çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile belirlendi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 699 hastanın 530'u kız olup, ilk İYE geçirme medyan yaşı 12 ay idi. Tüm hastalara renal ultrasonografi uygulanmış olup, olguların %15,7'sinde üriner anomaliler saptandı. Başlıca etken mikroorganizma Escherichia coli idi (%82,6). Renal skar %15,7 oranında tespit edildi ve yüksek dereceli VUR, tekrarlayan İYE, anormal ultrason bulguları ve >=38 dereceC ateş ile anlamlı ilişki gösterdi. Geniş spektrumlu beta-laktamaz (GSBL) üreten suş oranı %2,4 olup, bu suşlarda siprofloksasin direnci (%28), GSBL-negatiflere kıyasla (%7,5) belirgin derecede yüksekti. Zaman içinde E. coli'nin trimetoprim-sülfametoksazol ve amoksisilin-klavulanat direncinde azalma görülürken, sefiksim direncinde hafif bir artış izlendi. Sonuç: Pediatrik İYE'de renal skar gelişimi, VUR derecesi, tekrarlayan enfeksiyonlar ve üriner sistem anomalileri ile güçlü şekilde ilişkilidir. Zaman içinde direnç paternleri değişmekle birlikte, GSBL üreten patojenler önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Uzun dönem komplikasyonları ve antimikrobiyal direnç gelişimini azaltmak için antibiyotiklerin akılcı kullanımı ve bireyselleştirilmiş, risk temelli profilaktik yaklaşımlar büyük önem taşımaktadır.
