Cemal YILMAZ
Lokman Hekim Dergisi - 2026;16(3):745-754
Amaç: Kil tabletler üzerine çivi yazısı kullanılarak tutulan kayıtlardan binlercesi günümüze ulaşmıştır. Bu kayıtlarda çeşitli hastalıklar ve bunların tedavi yöntemleri de yer almaktadır. Çalışmada metinlerde bahsedilen "Gece Körlüğü ve Bulanık Görme" rahatsızlıkları ve bununla ilgili tedavi yöntemleri modern anlamda doktora veya eczacıya karşılık gelen Asû ile büyücü/kâhin niteliği taşıyan ??ipu adlı görevlilerin bakış açısından incelenecektir. Yöntem: Bu araştırma 11.10.2025 -14.02.2026 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmada MÖ I. binyıla ait çivi yazılı kaynaklardan ve bunlara dayalı olarak oluşturulan modern bilimsel literatürden istifade edilmiştir. Bulgular: Çivi yazılı metinlerde Sinlurma (Gece Körlüğü), Apû (Bulanık Görme) olarak geçen göz rahatsızlıkları incelenecektir. Aynı zamanda konuyla ilgili en erken kayıtlar modern dünyadan örneklerle kıyaslanmaya çalışılacaktır. Sonuç: Göz hastalıklarına dair kayıtların incelenmesi sonucu IGI Serisi olarak isimlendirilen bir külliyatın oluştuğu görülmüştür. Bu kayıtlarda geçen IGI ifadesi Sumerce "göz" anlamına gelirken bunun Akadca karşılığının ?n? olduğu anlaşılmıştır. Göz hastalığı terimi ise Sumerce IGI GIG, Akadca "muru? ?n?" olarak ifade edilmiştir. Gözleri rahatsız olan kişilerin durumu ise "?umma am?lu ?n??u mar??/eğer bir adamın gözleri hasta ise" şeklinde kalıplaşmış bir cümle ile kayıt altına alınmıştır. Hastalıkların tedavisinde ise modern anlamda doktor veya eczacıya benzetebileceğimiz Asû ile bir çeşit kâhin olarak tarif edilen ??ipu adındaki görevlilerin ön plana çıktığı anlaşılmıştır. ??ipu'lar "magical ritüller", Asû'lar ise "medical yöntemler" kullanmıştır. Bu kişileri, faaliyetlerine binaen dönemin sağlık görevlileri olarak nitelendirebiliriz.
