Aykut BULU, Mustafa TİMURKAAN
Cukurova Medical Journal - 2026;51(1):15-31
Amaç: Bu çalışmanın amacı aterojenik indeksler ile tip 1 diyabetes mellitus (T1DM) arasındaki ilişkiyi analiz etmek ve bu indekslerin kardiyovasküler riski öngörme potansiyelini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve kesitsel tasarıma sahip bu çalışmaya, 205'i T1DM hastası ve 200'ü sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 405 katılımcı dahil edildi. Plazma Aterojenik İndeksi (AIP), Castelli Risk İndeksleri I ve II (CRI-I ve CRI-II), Aterojenik Katsayı (AC) ve non-yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (NHC) hesaplanarak gruplar arasında karşılaştırıldı. Kardiyovasküler risk sınıflandırması AIP'ye göre yapıldı ve indekslerin tanısal performansı alıcı işletim karakteristiği (ROC) eğrisi analizi ile değerlendirildi. Bulgular: T1DM hastalarında, kontrol grubuna kıyasla AIP ve NHC düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek bulundu ve bu durum daha aterojenik bir lipid profilini yansıttı. Yüksek AIP risk grubundaki bireylerde trigliserid düzeyleri belirgin olarak artmış, HDL-C düzeyleri ise anlamlı şekilde azalmış olup; CRI-I, CRI-II, AC ve NHC değerlerinde de anlamlı artışlar saptanmıştır. ROC analizi, T1DM grubunda CRI-I ve AC için orta düzeyde tanısal doğruluk olduğunu göstermiştir. Sonuç: Plazma Aterojenik İndeksi ve non-HDL kolesterol, T1DM hastalarında kardiyovasküler riski öngörmede güçlü ve güvenilir göstergelerdir. CRI-I, CRI-II ve AC ise tamamlayıcı bilgiler sunmaktadır. Bu indekslerin kolay hesaplanabilir, düşük maliyetli ve prognostik açıdan değerli olması, yüksek riskli bireylerin erken tanımlanması ve önleyici stratejilerin yönlendirilmesi açısından klinik pratiğe entegrasyonunu desteklemektedir.
