Sebahat ATARI, Ahmet ACIDUMAN, Cemal ATABAŞ
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(1):79-94
Amaç: Şa?b?n Şif???'nin ünlü eseri Tedb?rü 'l-Mevl?d 'ün derkenarları analiz edilerek kullanım amaçları, içeriği, günümüz dipnotları ile bağlantısı gibi konuların ortaya konulması amacıyla bu araştırma planlanmıştır . Gereç ve Yöntem: Tedb?rü 'l-Mevl?d 'ün Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, Mihrişah Sultan Koleksiyonu' nda yer alan 344/308389 numaralı müellif hattı çalışmada kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, Atar tarafından 2025 yılında tamam lanmış olan doktora tez çalışmasına dayanmaktadır. Tedb?rü 'l-Mevl?d 'de müellife ait ana metin derkenarları kullanım amaçlarına göre gruplandırılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Tedb?rü 'l-Mevl?d 'de yer alan 684 derkenarın şu amaçlarla kullanıldığı saptanmıştır: 1 -Varak takibi, 2 -Önemli konuların kolay bulunması, 3 -Metin düzeltme, 4 -İlave bilgi verme. Derkenarlar en az "metin düzeltme", en fazla ilave bilgi verme amacıyla konulmuştur . İlave bilgi verilen derkenarın büyük kısmı "tıp" (%53,0) ve "terminoloji" (%21,8) ile ilgili olup çok sayıda terimin Türkçe karşılığı verilmektedir. Müellif, ana metinde olduğu gibi derkenarlarda da yararlandığı kaynaklardan bazen ayrıntıl ı olmak üzere söz etmektedir. Sonuç: Şa?b?n Şif???'nin Türkçe terminoloji oluşturma konusunda gösterdiği çaba takdire değer olup muhtemelen kendisinden sonra gelen müellifleri de etkilemiştir. Şa?b?n Şif???'nin özellikle ilave bilgi verme konusunda, derkenarları günümüz dipnot mantığına benzer şekilde çok iyi kullandığı saptanmış olup zengin derkenar içeriğinin eserin kapsamını zenginleştirerek güvenirliğini arttırdı ğı söylenebilir .
